X
نام کاربری :   
کلمه عبور :   
 
متن تصویر:
صفحه اصلی > مقالات 

forooshgah

isabk

motaleat

آخرین مطالب
چهارشنبه 20 آذر 1398
انعقاد تفاهم‌نامه همکاری میان حوزه علمیه جامعه الزهرا(س) و مؤسسه سبک زندگی آل یاسین
تفاهم‌نامه همکاری میان حوزه علمیه جامعه الزهرا(س) و مؤسسه سبک زندگی آل یاسین به امضای رؤسای دو مرکز رسید.
دوشنبه 18 آذر 1398
جلسه 105 از کلاس های زندگی معنوی
جلسه صد و پنجم از کلاس های زندگی معنوی توسط حجت الاسلام و المسلمین دکتر محمد تقی فعالی در محل موسسه سبک زندگی آل یاسین برگزار شد.
شنبه 16 آذر 1398
کرسی آزاداندیشی ارائه نظر « بررسی ابعاد سبک زندگی در بیانیه گام دوم انقلاب »
دهمین کرسی از مجموعه کرسی های آزاداندیشی سبک زندگی اسلامی با عنوان « بررسی ابعاد سبک زندگی در بیانیه گام دوم انقلاب » با حضور محققان و علاقمندان برگزار شد.
چهارشنبه 13 آذر 1398
کتاب عشق ماندگار
به گزارش اداره روابط عمومی موسسه سبک‌زندگی آل ‌یاسین؛ پروژه کتاب عشق ماندگار توسط حجت الاسلام و المسلمین دکتر حمید فلاحتی به اتمام رسید.
دوشنبه 11 آذر 1398
برگزاری اجلاسیه اساتید مراکز تخصصی حوزه علمیه
به گزارش اداره روابط عمومی مرکز تخصصی آل یاسین؛ اجلاسیه اساتید مراکز تخصصی حوزه علمیه در محل سالن همایش مدرسه معصومیه برگزار شد.
مفهوم‌شناسی و کارکرد عزاداری
عزاداری برای امام حسین(علیه‌السلام)، در مهم‌ترین کارکرد خود، سبب شده است تا یاد، نام و پیام‌های نهضت عاشورا زنده و جاوید بماند و آموزه‌های آن به همه بشریت انتقال یابد. از طریق عزاداری همه انسان‌ها ـ مسلمان و نامسلمان ـ در طول تاریخ با آموزه‌هایی همچون ستم‌ستیزی، آزادگی، شهادت‌طلبی، ایثار و حقیقت‌جویی آشنا شده‌اند
نویسنده: دکتر علی کیا و عبدالرضا آتشین‌صدف

 

مفهوم‌شناسی


«عَزا» در لغت به معنای «صبر و شکیبایی  بر هر چیزی که انسان از دست می دهد»  و نیز به معنای «خوب صبرکردن»، «صبرکردن در مصیبت» و «سوگ و مصیبت» است.  در عربی «عَزَیتُ فلاناً» یعنی او را دلداری و تسلّی دادم، و «اَحسَنَ اللهُ عَزاک» یعنی خداوند تو را صبر نیک دهد.  
بر این اساس «عزاداری» مراسمی است که برای آرامش بخشیدن به فرد یا افراد داغ‌دیده برگزار می شود. برای عزاداری روش های متعددی کاربرد دارد: همدردی زبانی با فرد داغ دیده، گریه کردن همراه با فرد داغ دیده، شنیدن غم و غصه های فرد داغ دیده، یادآوری داغ های دیگران به ویژه  داغ های بزرگان دینی و تاریخی و... . در جوامع مختلف عزاداری معمولاً در قالب مراسم جمعی، در چند مرحله زمانی (سوم، هفتم، چهلم و... ) و با آدابی مخصوص برگزار می شود و روی هم رفته تأثیر بسیار شگرفی در آرامش بخشیدن به افراد داغ دیده دارد.
افزون بر مراسم عزاداری دو عامل «گذشت زمان» و «فراموشی» به یاری فرد داغ دیده می آید و اندک اندک او را از هیجان های ناشی از غم‌دیدگی می رهاند.  معمولاً بعد از مدتی مراسم عزاداری متوقف می شود و تنها برای بزرگداشت و یاد بود فرد متوفی مراسمی برپا می شود. روشن است که نقش مراسم یادبود در آرامش بازماندگان بسیار اندک و نقش آن در زنده نگاه داشتنِ نام و یاد فرد در گذشته بسیار فراوان است. از این رو برگزاری مراسم بزرگداشت و یادبود برای بزرگان دینی، ملی و دانشمندان، حتی پس از گذشت زمان دراز از فقدان آنها، کاری بسیار رایج است.
عزاداران امام حسین(علیه‌السلام) با حضور در مراسم عزاداری آن حضرت خویشتن را مصیبت زده و داغ دار حادثه خونین عاشورا می یابند و گریه و شیون سر داده، بی تاب می شوند. عزاداری امام حسین(علیه‌السلام) گرچه به گونه ای است که شرکت کنندگان در آن غمبار و گریان می شوند، اما تأثیرات روانی بسیار مطلوبی دارد. شرکت کنندگان در عزاداری امام حسین(علیه‌السلام) آرامشی ویژه و لذتی خاص احساس می کنند و اگر غمی بر چهره آنان می نشینند، غمی متفاوت از غم و غصه های زندگی روزمره است؛ غم معنویت، غم آخرت و غم مظلومیت که منشأ حرکت است و کنشگری اجتماعی افراد را افزایش می دهد، نه کاهش عامل نابهنجار در زندگی افراد نمی شود، بلکه در مواردی نقش درمانی ایفا می کند، و به زندگی نشاط می بخشد.  کسانی که حضور در مجالس عزاداری امام حسین(علیه‌السلام) را تجربه کرده اند، هرگز از تکرار و استمرار آن دل‌زده نمی شوند؛ بی گمان در هیچ مجلس یاد بود و بزرگداشت دیگری، وضع بدین گونه نیست.


منابع
1.    ابن منظور، لسان العرب، تصحیح امین محمد عبدالوهاب و محمد الصادق العبیدی، بیروت، دار احیاء التراث العربی، 1416.
2.    علی اکبر دهخدا، لغت نامه دهخدا، تهران، مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، 1373.
3.    محمد کاویانی، «روان شناسی عزاداری»، تعالیم اخلاقی و عرفانی امام حسین(علیه‌السلام)، تهران، مرکز چاپ و نشر مجمع جهانی اهل‌بیت(علیه‌السلام) با مشارکت نشر شاهد، 1381.
4.    احمد بن‌محمد‌بن‌علی المقری الفیومی، المصباح المنیر، قم، مؤسسه دار الهجره، 1405 ق.
کارکردهای عزاداری
عزاداری امام حسین(علیه‌السلام) آثار، فواید و کارکردهای بسیار مهمی در ابعاد فرهنگی، اجتماعی و سیاسی داشته است. بی گمان شناخت این کارکرده سبب می شود تا ما نسبت به «چراییِ عزاداری برای امام حسین(علیه‌السلام)»تأمل ژرف تری داشته باشیم.
 

یکم) زنده نگاه داشتن نهضت عاشورا


عزاداری برای امام حسین(علیه‌السلام)، در مهم‌ترین کارکرد خود، سبب شده است تا یاد، نام و پیام های نهضت عاشورا زنده و جاوید بماند و آموزه های آن به همه بشریت انتقال یابد. از طریق عزاداری همه انسان ها ـ مسلمان و نامسلمان ـ در طول تاریخ با آموزه هایی همچون ستم ستیزی، آزادگی، شهادت طلبی، ایثار و حقیقت جویی آشنا شده اند. در این باره این سخن از یک نویسنده غربی بسیار جالب توجه است: «اگر مورخان ما حقیقت این روز (عاشورا) را می دانستند و درک می-کردند که عاشورا چه روزی است، این عزاداری را مجنونانه نمی پنداشتند؛ زیرا پیروان حسینی به واسطه عزاداری حسینی می دانند که پستی و زیردستی و استعمار و استثمار را نباید قبول کرد؛ زیرا شعار پیشرو و آقای آنها ندادن تن به زیر بار ظلم و ستم بود.»
 

دوم) معرفی الگوهای راستین و ایجاد پیوند عمیق عاطفی با آنان


عزاداران حسینی با شرکت در مراسم عزای امام حسین(علیه‌السلام) و یاران با وفایش با شخصیت و عظمت روحی آنان آشنا می شوند و آنان را انسان های کاملی می یابند که واجد صفات پسندیده صبر، وفا، استقامت، و ازخودگذشتگی اند و هر یک الگو و اُسوه نیکی هایند. مهم تر اینکه عزاداران به یاد مظلومیت و مصیبت ایشان به سوگ می‌نشینند، می گریند، و بر سر و سینه می زنند و از این طریق شناخت خود را نسبت به آنان با پیوندی عاطفی، استحکام می بخشند.
از طرف دیگر عزاداران با دشمنان امام حسین(علیه‌السلام)، یزید و یزیدیان، نیز آشنا می شوند و نسبت به آنان عمیقاً نفرت پیدا می کنند. بنابراین عزاداری امام حسین(علیه‌السلام) در عمل، به تحقّقِ «تولّی» و «تبرّی» می انجامد و فرصتی می شود تا عزاداران در خطاب به مقتدای خود، اعلام کنند: «انّی سلمٌ لِمن سالمکم و حربٌ لِمن حاربکم و ولیٌّ لِمن والاکم و عدوٌّ لِمن عاداکم»:  من، با کسانی که با شما در آشتی و صلح باشند، آشتی ام؛ و با کسانی که با شما در ستیز و جنگ باشند، در ستیزم؛ و با کسانی که شما را دوست بدارند، دوستم؛ و با کسانی که شما را دشمن بدارند دشمنم.
 

سوم) تعلیم معارف دینی


مجالس عزاداری امام حسین(علیه‌السلام) فرصتی بسیار ارزشمند به دست می دهد تا واعظان و خطیبان  به بیان احکام و مباحث شرعی، اخلاقی و اعتقادی بپردازند و عزاداران حسینی را با معارف دینی آشنا کنند. بر این اساس همان‌گونه که در محرم سال 61 هجری امام حسین(علیه‌السلام) برای احیای دین قیام کرد، مراسم عزاداری او نیز، در طول تاریخ، بستری شد برای اجرایی دین و ترویج معارف آن.
 

چهارم) ایجاد معنویت در جامعه


شرکت در عزاداری امام حسین(علیه‌السلام) آرامش و لذت خاصی به عزاداران می بخشد. این آرامش ناشی از فضای ویژه-ای است که در این‌گونه مجالس به وجود می آید. در این مجالس، سخن از دیانت، حقیقت و مظلومیت با اشک و سوز همراه می شود و جان های خسته از زندگی روزمره را دگرگون می کند. در نتیجه، عزاداران احساس پاکی، سبک باری، لطافت و معنویت می کنند. این حالات خود می تواند بیانگر نوعی از تزکیه و پالایش روحی باشد که با شرکت در مجالس عزای حسینی به دست می آید. سزاوار است که عزاداران خارج از مجالس عزا نیز مراقبت اعمال خود باشند تا رشد معنوی آنان افول نیابد.
این موارد تنها برخی از مهم‌ترین کارکردها و آثار عزاداری امام حسین(علیه‌السلام) است.  اهمیت موارد یادشده بر همگان روشن است. بی شک می توان ریشه تردیدها و انکارهایی را که نسبت به برپایی عزاداری برای امام حسین(علیه‌السلام) انجام می شود، در خصومت با همین آثار و کارکردها یافت. امام خمینی(ره) در این باره هشدار داده، می فرماید: «آن روضه‌های سنتی و آن مصیبت ها را زنده نگاه دارید که برکاتی که به ما می رسد از آنهاست؛ این برکات از کربلاست. کربلا و نام مبارک سیدالشهدا را زنده نگه دارید که با زنده  بودن او اسلام زنده نگه داشته می شود».  همچنین می فرماید: «روضه سیدالشهدا برای حفظ مکتب سیدالشهدا است. آن کسانی که می گویند روضه سیدالشهدا را نخوانید، اصلاً نمی فهمند مکتب سید الشهدا چه بوده و نمی دانند یعنی چه؛ این گریه ها و این روضه ها این مکتب را حفظ کرده است».

منابع
1.    جعفر بن‌محمدبن‌قولویه القمی، کامل الزیارات.
2.    سید شرف الدین عاملی، فلسفه شهادت و عزاداری حسین بن علی(علیه‌السلام)، ترجمه علی صحت، انتشارات مرتضوی، 1351.
3.    صحیفه نور، مجموعه رهنمودهای امام خمینی(ره)، تهران، تهیه و تدوین انتشارات سازمان مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی، 69ـ1361.

 

پایش سبک زندگی، سال اول، شماره 4، آبان 1393، صفحات 80-82.