راهبرد پژوهش نامه سبک زندگی، تبیین و ارائه دیدگاهها در مسائل سبک زندگی است
حجتالاسلاموالمسلمین دکتر محمدتقی فعالی یکی از پژوهشگران و دانش آموختگان برجسته حوزه و دانشگاه است که با درک ضرورت پرداختن به سبک زندگی اسلامی- ایرانی و پیگیری منویات مقام معظم رهبری در این موضوع، در مسیر عملیاتیکردن آن گام برداشته است.
دکتر فعالی با راه اندازی مؤسسه سبک زندگی آل یاسین و تربیت نیروی انسانی و شکل دهی فعالیت های پژوهشی و آموزشی، عرصه های علمی را در موضوع سبک زندگی گشوده است.
یکی از فعالیتهای مهم و تخصصی ایشان در حوزه سبک زندگی، انتشار مقالات اساتید و صاحبنظران در این زمینه بوده که با توجه به ارتقای مجله پژوهش نامه سبک زندگی به رتبه «علمی پژوهشی»، زمانی را مهمان ایشان بودیم. آنچه می خوانید حاصل همین گفتگو است. (برای آشنایی بیشتر با اهداف، ساختار و سایر شمارههای منتشرشده این نشریه، صفحه معرفی پژوهشنامه سبک زندگی را مطالعه کنید.)
جناب آقای دکتر، در ابتدا بابت ارتقای رتبة علمی «پژوهشنامه سبک زندگی» خدمت حضرتعالی تبریک عرض میکنم. لطفاً بفرمایید چه انگیزهها و ضرورتهایی در انتشار پژوهشنامهای با این عنوان در نظر داشتهاید؟
اصطلاح سبک زندگی، پیوند نزدیکی با مجموعهای از مفاهیم همبستة آن نظیر فرهنگ، جامعه، ذهن، رفتار، معنا، شخصیت، محیط، وراثت، نیاز، سلیقه، مد، منزلت و سنت دارد. مفهوم سبک زندگی از یکسو جزئیترین رویدادهای حیات بشر و از سوی دیگر تا اعماق وجود آدمی را دربر میگیرد، لذا هم شامل و هم عمیق است. بعد از دقتِ نظر مقام معظم رهبری در این مسئله و علیرغم ابلاغ ایشان به شورای عالی انقلاب فرهنگی و وزارت آموزشوپرورش بهعنوان دومین یا سومین مسئله مهم کشور، معالأسف شاهد بودیم که ادبیات ژورنالیستی در این حوزه به شدت رواج پیدا کرد و به تدریج جایگاه علمی مباحث سبک زندگی کمرنگ شد. با توجه به خلأ موجود در تولید محتوای علمی در حوزه مباحث سبک زندگی، پژوهشکده سبک زندگی اسلامی تصمیم گرفت در راستای تقویت جریان مبادله یافتههای علمی و تحقیقاتی بین مؤسسات و مراکز علمی و نیز ایجاد وحدترویه در ادبیات علمی در حوزه سبک زندگی، اقدام به انتشار «پژوهشنامه سبک زندگی» کند. بر همین اساس، نشریه بهصورت دوفصلنامه و مشتمل بر جدیدترین یافتهها در مباحث، موضوعات و مسائل مرتبط با سبک زندگی راهاندازی شد. این نشریه تاکنون در چهار شماره منتشر شده است. شایانذکر است پژوهشنامه از شماره سوم حائز درجه علمی-ترویجی شد.
از دیگر انگیزهها برای انتشار چنین پژوهشنامهای، حرکت به سمت تحقق و ایجاد تمدّن اسلامی بهعنوان آرمان نظام جمهوری اسلامی و پوششدهندة همة ابعاد وجودی فرد و جامعه بوده است که از دغدغههای مهم رهبری معظم و ترجیعبند سخنان مهم ایشان در این حوزه بوده است.
خط و مشی و راهبرد پژوهشنامه را چگونه ارزیابی میکنید؟
پژوهشنامه سبک زندگی، محلی برای نشر پژوهش های بدیع، اصیل و علمی و با هدف ارتقای سطح علمي صاحبنظران و متخصصان این حوزه و گسترش مرزهای دانش در زمینه سبک زندگی و موضوعات مرتبط با آن است. در حقیقت پژوهشنامه سبک زندگی با این باور منتشر شد که بتواند امكان مشاركت بيشتری را برای اعضای هیئتهای علمي دانشگاهها و حوزه و نیز دانشجویان و دانشپژوهان فراهم کند تا در سایه فعالیتهای پژوهشي و ارتباطگیری مراکز علمی داخلی و خارجی، ادبیات علمی در سبک زندگی تقویت شود. راهبرد اساسی این نشریه هم تبیین و ارائ دیدگاهها در موضوعات و مسائل سبک زندگی و نیز نقد سبک زندگی غیردینی و غربی خواهد بود.
اهداف پژوهشکده سبک زندگی اسلامی در انتشار «پژوهشنامه سبک زندگی» چه بوده است؟
اگر بهصورت خلاصه بخواهم به اهداف پژوهشنامه سبک زندگی اشاره کنم، مهمترین آنها عبارتاند از: تبیین دیدگاههای اسلامی در سبک زندگی و موضوعات مربوط به آن؛ بازشناسی و نشر یافتههای علمی اندیشمندان در موضوعات سبک زندگی؛ آسیبشناسی و تبیین مسائل و موضوعات مرتبط با حوزههای رفتاری و ارزشی سبک زندگی؛ تولید ادبیات دینی و اسلامی در موضوعات و مسائل سبک زندگی؛ ارائه یافتههای نوین پژوهشی اندیشمندان داخلی در موضوعات و مسائل سبک زندگی؛ نقد و بررسی سبک زندگی غیردینی و غربی و همچنین نقد و بررسی دیدگاههای اندیشمندان درباره موضوعات و مسائل سبک زندگی.
محورهای اصلی پژوهشنامه چیست؟
محورهای اصلی پژوهشنامه را میتوان بهصورت خلاصه چنین بیان کرد:
تعریف سبک زندگی، عوامل اهمیت، مؤلفهها و موضوع آن بهعنوان یک دانش میانرشتهای
قلمرو مسائل سبک زندگی (مد، ورزش، مصرف، انتخاب، شهرنشینی، فردیت، فراغت و مدیریت بدن)
الگوهای رفتاری
تبیین گزارههای سبک زندگی
مقتضیات زمان و مکان در سبک زندگی اسلامی و منابع استنباط در آموزههای آن
سبک زندگی اسلامی و تمدن نوین اسلامی
سبک زندگی قرآنی و معصومان؛ مبانی، اصول و طرحواره زندگی
عوامل سبکساز (مساجد، رسانهها و دانشگاهها)
روششناسی پژوهش در سبک زندگی
سبک زندگی و مفاهیم همبسته (سیره، سنت، فرهنگ و خردهفرهنگ، ارزشهای زندگی، آیین زندگی، مهارتهای زندگی، وظایف زندگی، طبقه، مصرف مادی و فرهنگی، سلیقه، منش و هویت)
سبک زندگی و علوم مرتبط (فقه، اخلاق، تعلیم و تربیت، تاریخ، کلام، فلسفه و عرفان)
رویکردهای سبک زندگی: جامعهشناسی، روانشناسی، تجارت و الهیات
مبانی سبک زندگی (خداشناسی، جهانشناسی، معرفتشناسی، انسانشناسی، معادشناسی و ارزششناسی)
سبک زندگی و نظریات (اندیشمندان غرب و مسلمان)
تغییرات اجتماعی ایران؛ مدیریت استراتژیک، آیندهپژوهی و راهکارهای اصلاحی در سبک زندگی
اهم مقالاتی که تاکنون منتشر شده است، کداماند؟
یکی از افتخارات پژوهشنامه این است که از ابتدای فعالیت، میزبان اساتید و پژوهشگران برجسته در این حوزه تخصصی بوده است. سردبیر و هیئت تحریریه نشریه، متشکل از اساتید نامی دانشگاه و حوزه هستند که همین وزانت علمی گواه بر سطح ممتاز مقالات موردِ تأیید و منتشرشده در چهار شماره گذشته پژوهشنامه است. برخی از مقالات منتشرشده در شمارههای گذشته عبارتاند از:
مصرف گرایی در سبک زندگی مدرن و دینی؛ دکتر سیدحسین شرفالدین
رابطه پایبندی به سبک زندگی اسلامی با افسردگی و اضطراب؛ دکتر محمدرضا احمدی
اصول سبک زندگی قرآنی؛ دکتر محمدعلی رضایی اصفهانی
گفتمان معرفتالنفس و ریاضت در سبک زندگی اشراقی عرفانی؛ دکتر محمد بهشتی
اصول حاکم بر تحلیل مفهوم شناختی سبک زندگی از نگاه ملاصدرا؛ دکتر احمدحسین شریفی
نظریه احسان از منظر عرفان و قرآن؛ دکتر محمدتقی فعالی
ظرفیتشناسی روانشناسی برای سبک زندگی؛ دکتر مسعود آذربایجانی
نسبت سنجی «سبک زندگی» و «معنای زندگی» در سنت روانشناسی و جامعهشناسی؛ دکتر مهدی فدایی
مقابله با ناملایمات زندگی: تبیین و بررسی نظریه مقابله دینی پارگامنت؛ دکتر امیر قربانی
خطاهای اسنادی و نقش آن در رفتار انسان از منظر قران کریم؛ هادی عبدلی
بررسی رابطه مؤلفههای سبک زندگی اسلامی با موفقیت در تبلیغ؛ عباس آزاد
خوشبینی به خود از دیدگاه سلیمگن و بررسی آن از دیدگاه آموزههای دینی؛ محمدرضا آتشینصدف
در پایان از اینکه وقت گرانبهای خود را در اختیار بنده گذاشتید، سپاسگزارم.
