زندگی معنوی: جلسه هشتاد و دوم (صوت و متن)

استاد: دکتر محمدتقی فعالی (صوت و متن)

بسم الله الرحمن الرحیم

زندگی معنوی –جلسه هشتاد و دوم –6/ 12/ 96

در جلسه گذشته گفته شد «اصل تعییر» یک سنت کائناتی است. طبق این اصل، هر کس دیگری را از روی تحقیر و سرزنش عیب‌جویی کند از این جهان خارج نمی‌شود مگر آنکه به آن عیب مبتلا می‌شود. این اصل یکی از سنت‌های سلوکی است. گستره و محدوده قانون تعییر هم شامل خلقت می‌شود و هم شامل معصیت. اصل تعییر در مقام خلقت، نارواست؛ چون توهین به خالق است. این اصل در معصیت دیگران نیز زشت است؛ چون از احساس خودبرتربینی ناشی‌ می‌شود، یک گناه ذهنی است، در نظام ارزشی قرآن کریم جایگاهی بسیار زشت از ربا و بدحجابی دارد وانسان را از توبه بازمی‌دارد.

ادامه بحث:

باب چهارم: انابه

«انابه» از بزرگ‌ترین علامت‌های جذب و انجذاب تدبیر خدا است. روح «انابه» تسلیم محض در برابر خداوند است. تسلیم خدا بودن به معنای پاک کردن کف دل از اعتراض‌ها به خدا است.

این باب با این آیه از قرآن کریم آغاز شده است:

«وَ أَنیبُوا إِلی‏ رَبِّکُمْ وَ أَسْلِمُوا لَهُ مِنْ قَبْلِ أَنْ یَأْتِیَکُمُ الْعَذابُ ثُمَّ لا تُنْصَرُونَ؛[1] و پیش از آنکه شما را عذاب دررسد، و دیگر یاری نشوید، به سوی پروردگارتان بازگردید، و تسلیم او شوید.»

نکاتی درباره آیه:

نکته اول:خدا، ذاتی است با اسماء و صفات. «الله» اسم اجمع خداوند است. «رحمان» اسم جامع الهی است و «ربّ» از اسماء محیط خدا و به معنای «مالک مدبّر» است. تدبیر عالم خلقت، نوعی تصرف است و تنها خدا حق تصرف در عالم دارد؛ زیرا، تنها مالک جهان، خداوند است.

طبق توحید ربوبی، هیچ کس غیر از خدا حق ندارد در عالم خلقت، تصرف کند و مدیریت نماید. هر گونه ارتباط کلامی، راه رفتن، نفس کشیدن و سایر افعال آدمی، نوعی تصرف در خلقت است.

این آیه، انابه را به اسم «ربّ» انتساب داده است. شاید به این دلیل که خداوند، آدمیان را از طریق انابه رشد داده و مدیریت می‌کند. به عبارت دیگر، اگر کسی اهل انابه شد ربوبیت الهی شامل حال او شده و تحت تدبیر خاصّ خدا قرار خواهد گرفت.

نکته دوم:انسان‌ها در این جهان، در حال تغییر و تحول هستند؛ تحول جسمانی و تحول روحانی.«الی» در این آیه دلالت می‌کند بر این که «انابه» نوعی حرکت و تحول روحی است. تحولات روحی به دو شکل صعودی و نزولی اتفاق می‌افتد. «انابه» به معنای حرکت و تحول صعودی روح آدمی است که می‌تواند جان انسان را به جانان وصل کند. این حرکت از “غیر خدا”بسوی “خدا” است.

[1]. زمر/54.

مطالب مرتبط
ارسال پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.