معرفی کتاب «اخلاق حرفهای؛ اخلاق کاربردی برای پزشکان و پرستاران» | اثر مهدی فدایی
تحلیلی بر کتاب «اخلاق حرفهای» اثر مهدی فدایی؛ اثری جامع برای مواجهه با چالشهای اخلاقی در حوزه سلامت
کتاب «اخلاق حرفهای؛ اخلاق کاربردی برای پزشکان و پرستاران» تألیف مهدی فدایی، اثری موجز و در عین حال جامع است که با هدف توانمندسازی کادر درمان در مواجهه با دوراهیهای پیچیده اخلاقی در محیطهای بالینی به رشته تحریر درآمده است. این کتاب با تلفیق مبانی نظری اخلاق، اصول جهانی پزشکی و چارچوبهای دینی و اسلامی، یک نقشه راه عملی برای پزشکان، پرستاران و دانشجویان این رشتهها فراهم میکند. نویسنده با بهرهگیری از موردپژوهیهای واقعی، به خواننده کمک میکند تا مهارتهای تصمیمگیری اخلاقی خود را در موقعیتهای حساس ارتقا دهد.
موضوع و محتوای کلی کتاب
در دنیای پزشکی امروز که پیشرفتهای فناورانه و تغییرات اجتماعی، مسائل اخلاقی جدیدی را به وجود آوردهاند، نیاز به یک راهنمای عملی برای کادر درمان بیش از پیش احساس میشود. کتاب «اخلاق حرفهای» دقیقاً برای پاسخ به این نیاز طراحی شده است. این اثر صرفاً به بیان کلیات نمیپردازد، بلکه به شکل مصداقی به موضوعات کلیدی مانند رازداری بیمار، حقیقتگویی، رضایت آگاهانه، حقوق بیمار و پرستار، و تعارض منافع میپردازد.
هدف اصلی کتاب، حرکت از پرسش بنیادین «چرا باید اخلاقی زندگی کنیم؟» به سمت ارائه راهکارهای عملی برای «چگونه اخلاقی عمل کنیم؟» در حرفههای پزشکی و پرستاری است.
ساختار و محتوای کتاب
کتاب در یک ساختار منطقی و پنج فصلی تدوین شده است که خواننده را گامبهگام با مفاهیم اخلاق حرفهای آشنا میکند:
فصل اول: چرا باید اخلاقی زندگی کنیم؟
این فصل با طرح یک پرسش فلسفی عمیق، به چرایی لزوم پایبندی به اصول اخلاقی میپردازد. نویسنده با ارائه یک پاسخ مبتنی بر جهانبینی اسلامی، عدالت الهی و سعادت ابدی را بهعنوان انگیزههای اصلی زیست اخلاقی معرفی میکند.
فصل دوم: بررسی تاریخی
در این بخش، ریشههای شکلگیری اخلاق کاربردی مدرن بررسی میشود. نویسنده به دو رویداد تاریخی مهم اشاره میکند:
-
- دادگاه نورنبرگ: محاکمه پزشکان نازی که به تدوین «منشور نورنبرگ» و تأکید بر رضایت آگاهانه در پژوهشهای انسانی منجر شد.
- جنبشهای حقوق مدنی: از جمله مباحث مربوط به قانونی شدن سقط جنین در آمریکا که حساسیتها نسبت به استقلال و حق تصمیمگیری فردی را افزایش داد.
فصل سوم: وظایف اخلاق حرفهای
این فصل چهار کارکرد اصلی اخلاق حرفهای در حوزه سلامت را تبیین میکند: ارائه نظام ارزشی، تعریف مفاهیم کلیدی، حل تعارضات و کمک به رشد اخلاقی افراد و سازمانها.
فصل چهارم: قلمرو اخلاق حرفهای (بخش اصلی کتاب)
این فصل که بدنه اصلی کتاب را تشکیل میدهد، به دو حوزه کلیدی تقسیم میشود:
-
- اخلاق پزشکی: به تفصیل به هنجارهای کلی، فضایل و رذایل در پزشکی پرداخته میشود. اصول چهارگانه جهانی (خودمختاری، سودرسانی، عدم اضرار و عدالت) به همراه مفاهیم دیگری چون وفاداری، رازداری، صداقت و حریم خصوصی با استفاده از نمودار و موردپژوهیهای ملموس شرح داده میشوند. رابطه پزشک با بیمار و همراهان و منشور حقوق بیمار نیز در این بخش بررسی میگردد.
- اخلاق پرستاری: این بخش به طور ویژه به حقوق و اصول اخلاقی در حرفه پرستاری میپردازد و وظایف پرستار در قبال جامعه، حرفه، بیمار و همکاران را بر اساس آییننامههای مدون شرح میدهد.
فصل پنجم: مواجهه صحیح با چالشها
این فصل به ارائه سه مدل عملی برای حل تعارضات اخلاقی میپردازد:
-
- روش قاعدهگرایی: رویکردی مبتنی بر اصول و قواعد کلی.
- روش موقعیتمحور (قرینهگرایی): رویکردی که بر جزئیات و شرایط خاص هر مورد تأکید دارد.
- روش موازنه متفکرانه: رویکردی دیالکتیکی برای ایجاد توازن میان قواعد کلی و قضاوتهای موردی که نویسنده آن را کارآمدترین روش میداند. در پایان، یک کیس واقعی از اورژانس برای تحلیل عملی ارائه میشود.
نتیجهگیری کتاب
کتاب با جمعبندی مباحث، تأکید میکند که اخلاق حرفهای یک دانش ایستا نیست، بلکه مهارتی پویا برای پیمایش در موقعیتهای پیچیده انسانی است. نویسنده نتیجه میگیرد که با بهرهگیری از یک چارچوب فکری منسجم (شامل مبانی فلسفی، اصول مدون و روشهای حل تعارض)، کادر درمان میتوانند تصمیماتی بگیرند که نه تنها از نظر قانونی و حرفهای صحیح، بلکه از نظر وجدانی نیز آرامشبخش باشد.
رویکرد نویسنده
مهدی فدایی در این کتاب رویکردی تلفیقی و کاربردی اتخاذ کرده است. او از یک سو به اصول پذیرفتهشده جهانی در اخلاق پزشکی استناد میکند و از سوی دیگر، این اصول را در بستری از ارزشها و مبانی فقهی-اسلامی قرار میدهد. استفاده همزمان از نمودارهای مفهومی برای سادهسازی، جداول برای دستهبندی و موردپژوهیها (Case Studies) برای عینیت بخشیدن به مباحث، رویکرد آموزشی و عملی نویسنده را برجسته میسازد.
نقاط قوت کتاب
- ساختار منسجم و منطقی: سیر مباحث از مبانی نظری به راهکارهای عملی به خوبی طراحی شده است.
- رویکرد کاربردی: تمرکز بر موردپژوهیها و سناریوهای واقعی، کتاب را از یک اثر تئوریک صرف متمایز میکند.
- زبان ساده و روان: مفاهیم پیچیده اخلاقی با بیانی شیوا و قابل فهم ارائه شده است.
- ایجاز و اختصار: کتاب با حجم کم (۸۸ صفحه)، مطالب ضروری را به صورت فشرده و مؤثر بیان میکند.
- جامعیت نسبی: پوشش همزمان اخلاق پزشکی و پرستاری از مزایای مهم کتاب است.
مخاطبان هدف کتاب
این کتاب در وهله اول برای گروههای زیر بسیار مفید و ضروری است:
- پزشکان، پرستاران و سایر اعضای کادر درمان.
- دانشجویان رشتههای پزشکی، پرستاری و پیراپزشکی.
- مدیران بیمارستانها و مراکز درمانی.
- اعضای کمیتههای اخلاق بیمارستانی.
- پژوهشگران حوزه اخلاق زیستی و حقوق پزشکی.
اهمیت کتاب
اهمیت این اثر در توانایی آن برای پر کردن شکاف میان دانش نظری اخلاق و عمل بالینی روزمره است. در شرایطی که فشار کاری و پیچیدگیهای درمانی میتواند منجر به فرسایش اخلاقی شود، کتاب «اخلاق حرفهای» به عنوان یک یادآور و راهنمای دمدستی، به متخصصان حوزه سلامت کمک میکند تا شأن انسانی بیماران و قداست حرفه خود را همواره مدنظر قرار دهند و در نهایت به بهبود کیفیت مراقبت و افزایش اعتماد در نظام سلامت کمک کنند.
مشخصات کتاب
عنوان: اخلاق حرفهای: اخلاق کاربردی برای پزشکان و پرستاران
نویسنده: مهدی فدایی
ویراستار: سید علیرضا دانادوست
ناشر: نشر تیماس
نوبت چاپ: اول، زمستان ۱۳۹۹
تعداد صفحات: ۸۸ صفحه
شابک: 978-622-6890-24-3
موضوع: اخلاق پزشکی و پرستاری، اخلاق حرفهای
طبقهبندی کنگره: R724
طبقهبندی دیویی: 174/2
برای تهیه این کتاب به مؤسسه سبک زندگی آل یاسین مراجعه و یا با شماره ۰۲۵۳۲۹۲۳۸۲۷ تماس حاصل فرمایید.
آدرس: قم، خیابان شهید صدوقی (زنبیل آباد)، خیابان شهید اسماعیل شهبازی، پلاک ۹۳
درگاه فروشگاه اینترنتی ناشر: www.timaas.ir
