کرسی آزاداندیشی ارائه نظر « بازنگری نقش هنر در سبک زندگی اسلامی »

به گزارش اداره روابط عمومی موسسه سبک زندگی آل یاسین، دوازدهمین کرسی آزاداندیشی ارائه نظر با عنوان «بازنگری نقش هنر در سبک زندگی اسلامی» با حضور محققان و علاقمندان روز پنج شنبه، مورخ ۳ بهمن ماه ۱۳۹۸در محل مؤسسه سبک زندگی آل یاسین در قم برگزار شد.
در این کرسی آزاداندیشی ارائه نظر، دکتر سید رضی موسوی گیلانی عضو هیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب به ارائه نظر در موضوع فوق پرداخت و ناقد این جلسه نیز حجت الاسلام و المسلمین دکتر مهراب صادق نیا عضو هیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب بود و دبیر علمی این جلسه را نیز دکتر مهدی بهرامی برعهده داشت.
سبک زندگی بخشی از هویت انسان را شکل می دهد
در ابتدای این نشست و پس از معرفی نشست و اساتید از سوی دبیر علمی، دکتر موسوی گیلانی به ارائه بحث و نظر خود پرداخت و با بیان این که سبک زندگی بخشی از هویت انسان را شکل می دهد که می تواند برگرفته از هویت جمعی هم باشد، اظهار داشت: نقطه مرکزی سخن از هنر روی اثر هنری و تأثیر گذاری آن بر سبک زندگی اسلامی است و در برخورد با سبک زندگی به بخش هنرمند عنایت داریم.
این استاد دانشگاه خاطرنشان کرد: آن چیزی که در هنر خودش را نمایان می کند از هنرمند و زائیده عواطف، احساسات و تفکر او است که این هم در حقیقت برگرفته از نحوه زندگی و سبک زندگی او است.

اثر هنری بازنمایی از سبک زندگی هنرمند است
وی با بیان این که اثر هنری بازنمایی از سبک زندگی هنرمند است، گفت: چیزی که در اثر هنری می توانیم بیان کنیم این است که هر اثر هنری در حقیقت بخشی از سبک زندگی هنرمند است که البته صرفا به خود هنرمند بر نمی گردد و اجتماع و جامعه نیز در آن تأثیر گذار است.
دکتر موسوی گیلانی تصریح کرد: به عنوان مثال مرحوم استاد فرشچیان فردی بود که از سبک زندگی اسلامی خاصی برخوردار است، از این رو آثاری که تولید می کند و آثاری که از ایشان برجای مانده است آن نگاه و عواطف و احساسات اسلامی را در دل خود جای می دهد.
نیازمند هنرمندان دلبسته به سبک زندگی اسلامی هستیم
وی در بیان پیشنهادی خاطرنشان کرد: در جامعه اسلامی اگر به دنبال هنر اسلامی و سبک زندگی اسلامی هستیم باید به دنبال هنرمندانی باشیم که به لحاظ محتوا و فرم ارتباط وجودی با این سبک زندگی داشته باشند.
عضو هیأت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب با تأکید بر اینکه آثار هنری متناسب با سبک زندگی سفارشی شده نیست، خاطرنشان کرد: اثر هنری باید برگرفته از احساس و عاطفه و تفکری فردی باشد که دلبسته به سبک زندگی اسلامی باشند تا بتواند تأثیر گذاری خاص خود را داشته باشد.
وی در پایان خاطرنشان کرد: به هر حال هنر یک بحث جدی است و فرزندان ما چه بخواهیم و چه نخواهیم از هنر استفاده می کنند؛ هرچند حکومت اسلامی همیشه در این زمینه متصدی بوده است ولی هنوز رشدی که باید می داشتیم پیدا نکرده ایم.
نگاه جامعه شناسی به بحث، آن را تکمیل می کند
در ادامه این نشست حجت الاسلام والمسلمین صادق نیا به ارائه بحث و نقادی مطالب یاد شده پرداخت و گفت: بنده دو مقاله از ایشان متناسب با موضوع مطالعه کردم و استفاده کردم، به همین جهت سخنان من شاید اسم نقد نداشته باشد بلکه شاید بخواهیم به سخنان ایشان افزوده هایی داشته باشیم و یا از منظر جامعه شناسی به سخنان ایشان نگاه کنیم.
وی تصریح کرد: باید توجه داشته باشیم که در اثر ایشان هنر به مثابه یک اثری هنری دیده شده نه رسانه چون اگر رسانه باشد باید بحث کنیم که آیا مثل باقی رسانه ها خنثی است و بستگی به محتوا، معنا پیدا می کند یا این که خودش معنایی دارد و ما فی الجمله با ایشان موافقیم که هنر خودش یک معنا است.
نقد اول: نویسنده بی اندازه بر تأثیر فرد در اثر هنری تأکید دارند
این استاد دانشگاه ادیان و مذاهب با بیان این که در جاهایی معتقدیم نویسنده تأکید زیادی روی فرد داشتند، گفت: این مطلب درست است ولی باید توجه داشته باشیم که عواطف و احساسات نسبتی نیز با جامعه ای دارند که فرد به آنها تعلق دارند و در برساخت آنها تأثیر دارد.
وی گفت: حتی ذائقه که یکی از شخصی ترین ویژگی های انسان است به جامعه ای که فرد به آن تعلق دارد، بستگی دارد به همین جهت همین فلفلی که برای ما خیلی تند است در هند و پاکستان به عنوان یک چاشنی تند از آن یاد نمی شود یا کله پاچه که خیلی از ایرانی ها به آن علاقه دارند، چهارمین غذای چندش آور جهان شمرده می شود.
حجت الاسلام والمسلمین دکتر صادق نیا با بیان اینکه ما از تحلیل یک اثر هنری می توانیم به این برسیم که به چه گروه و چه جامعه ای تعلق دارد، گفت: این عواطف و احساسات برساخت خود انسان ها نیستند بلکه از جامعه به ارث برده می شود.
نقد دوم: در دوره پست مدرن معنای ذهنی پدیدآورنده اهمیت ندارد
وی در نقد دیگری بر این مقاله ارائه شده خاطرنشان کرد: ایشان چون هنر را به اثر هنری برگرداندند، معنا و مفهوم اثر هنری را نیز به مؤلف و پدید آورنده اثر هنری برگرداندند؛ اما باید گفت شاید تا پیش از پست مدرن به دنبال این بودیم که مثلا از یک تابلوی نقاشی چه چیزی در ذهن نگار گر وجود دارد ولی در دوران پست مدرن این سؤال مطرح است که با دیدن این تابلو چه چیزی در ذهن خود من تداعی می شود.
پاسخ های استاد موسوی گیلانی؛ نقدها را قبول دارم
در ادامه این نشست، دکتر موسوی گیلانی به ارائه نظرات خود در بخش پایانی این نشست ناظر به نقدهای حجت الاسلام والمسلمین صادق نیا پرداخت و اظهار داشت: بی شک یک اثر هنری برآیندی از برساخت های اجتماعی، روح دوران و اجتماع است و تأثیری که بر هنرمند می گذارد بر هیچ کس پوشیده نیست.
وی این نقد را بر مقاله خود پذیرفت و گفت: بنده این مطالب را تکمیل بحث خودم می دانم و عقیده دارم که بله همین طور است یک اثر هنری در خلأ شکل نمی گیرد بلکه همه ما یک شخصیت تاریخی داریم به همین جهت الان اگر در دوره صفویه بودیم لباس و معماری و آداب و مناسبات ما فرق می کرد.
بی شک جامعه هم در خلق یک اثر هنری دخیل است
دکتر موسوی گیلانی تصریح کرد: به یک معنا می توانیم بگوییم جامعه هم در خلق اثر هنری دخالت دارد و این قطعی است ولی بدون اینکه بخواهم حرف استاد صادق نیا را توجیه کنم باید بگویم نقطه شروع من این بود که ارتباط بیشتری میان هنرمند و اثر هنری برقرار کنم از این رو بود که گفتم احساس و تفکر و عواطف هنرمند در خلق اثر هنری دخیل است.
وی بیان داشت: ایشان فرمودند این احساس و عواطف من چگونه شکل می گیرد آیا زاییده ذهن من است یا برساخت های اجتماعی؟ بنده اعتقاد دارم که مسأله و پرسش و به طور کلی شعور اجتماعی چیزی نیست که با مطالعه به دست بیاید و مسأله و پرسش وقتی درست می شود که با مردم در ارتباط باشد.
اثر هنری فقط زائیده ذهن هنرمند نیست
استاد دانشگاه ادیان و مذاهب در پایان با تأکید بر این که اثر هنری فقط زائیده ذهن هنرمند نیست، یادآور شد: در خلق یک اثر هنری بی شک عناصر اجتماعی و آداب و سنن نیز در آن مؤثر است به همین جهت اجتهاد یک نفر در ایران با کشور دیگر فرق می کند و این مسأله را تکمیل مقاله خود مدنظر قرار خواهم داد.
گفتنی است، در بخش پایانی این نشست و پس از جمع بندی مطالب ارائه شده توسط دکتر بهرامی، طلاب و دانشجویان و پژوهشگران حاضر در نشست به طرح سؤالات و ابهامات خود پرداخته و اساتید حاضر به تناسب وقت موجود به این سؤالات پاسخ دادند.