معرفی کتاب «آرامش؛ سبک زندگی توحیدی و موفقیت الهی»
تحلیلی جامع بر کتاب محمدتقی فعالی برای دستیابی به آرامش درونی و موفقیت الهی
مجموعه «سبک زندگی توحیدی و موفقیت الهی» شامل سه جلد کتاب با عناوین آرامش، خودباوری و بخشش، اثر گرانسنگ حجت الاسلام و المسلمین دکتر محمدتقی فعالی است. دفتر اول این مجموعه، کتاب «آرامش؛ سبک زندگی توحیدی و موفقیت الهی»، اثری عمیق و چندوجهی است که به یکی از بنیادیترین نیازهای انسان معاصر، یعنی دستیابی به آرامش، میپردازد. این کتاب صرفاً یک تحلیل روانشناختی نیست، بلکه با رویکردی منحصربهفرد، مفهوم آرامش را در چارچوب یک «سبک زندگی توحیدی» بازتعریف میکند و آن را کلید اصلی «موفقیت الهی» میداند. نویسنده با تلفیق آموزههای قرآنی، روایات و مباحث عرفانی با دیدگاههای روانشناختی، راهنمایی جامع برای درک، کسب و حفظ آرامش در دنیای پرهیاهوی امروز ارائه میدهد.
چکیده کتاب
کتاب «آرامش» یک نقشه راه نظری و عملی برای رسیدن به سکون و اطمینان قلبی است. نویسنده در این اثر استدلال میکند که آرامش حقیقی، حالتی منفعل و صرفاً ناشی از نبود استرس نیست، بلکه یک «امر اکتسابی و نزولی» است؛ یعنی هم باید برای آن تلاش کرد و هم باید زمینه دریافت آن را از جانب خداوند فراهم نمود. این کتاب با بررسی دقیق واژگان مرتبط با آرامش در قرآن و حدیث (مانند سکینه، اطمینان، وقار و…)، به تبیین اصول، عوامل و نشانههای آرامش و اضطراب میپردازد و در نهایت، راهکارهای عملی و معرفتی برای نهادینه کردن آرامش در زندگی فردی و اجتماعی ارائه میدهد.
موضوع و محتوای کلی کتاب
موضوع اصلی کتاب، تبیین مفهوم آرامش حقیقی و پایدار در چارچوب یک سبک زندگی توحیدی است. دکتر فعالی این دیدگاه را مطرح میکند که آرامش واقعی، صرفاً حاصل تکنیکهای روانشناختی یا دوری از عوامل استرسزا نیست، بلکه یک «موهبت الهی» و یک «حالت وجودی» است که از ارتباط صحیح انسان با خداوند، جهان هستی و خودش نشأت میگیرد.
این کتاب به دنبال پاسخ به پرسشهای بنیادین زیر است:
- آرامش حقیقی چیست و چه تفاوتی با آسایش موقتی دارد؟
- ریشه استرسها و اضطرابهای انسان مدرن از کجا نشأت میگیرد؟
- چگونه میتوان با تکیه بر اصول اسلامی، به سکون درونی و آرامش پایدار دست یافت؟
- نقش باورها، نگرشها و اعمال انسان در دستیابی به آرامش چیست؟
کتاب با رویکردی انتقادی نسبت به راهحلهای سطحی و مادیگرایانه، راهکار اسلام را به عنوان یک نقشه راه کامل برای سلامت روان و دستیابی به «موفقیت الهی» معرفی میکند.
ساختار و محتوای کتاب
کتاب «آرامش» در یک مقدمه و دو فصل اصلی تنظیم شده است که هر کدام به صورت تحلیلی و منظم به ابعاد مختلف موضوع میپردازند.
فصل اول: اصول، نشانهها و عوامل
این فصل رویکردی عملی و کاربردی دارد و به طور مستقیم با زندگی روزمره مخاطب در ارتباط است. محتوای آن به پنج بخش اصلی تقسیم میشود:
- اصول آرامش: در این بخش ده اصل بنیادین برای درک ماهیت آرامش از دیدگاه اسلامی معرفی میشود. اصولی مانند:
- آرامش، امری اکتسابی است و نه ذاتی.
- آرامش، آمیخته با رنج است و در دل سختیها به دست میآید.
- محل اصلی آرامش، «قلب» انسان است.
- آرامش حقیقی، یک «هدف» است و نه صرفاً یک «روش».
- عوامل استرسزا: در این قسمت، عوامل ایجادکننده تنش و اضطراب به سه دسته کلی تقسیم میشوند:
- عوامل درونی و روانی: مانند نگرش منفی، بیهدفی، و فقدان ایمان.
- عوامل بیرونی: شامل عوامل فیزیکی، شیمیایی و رژیم غذایی.
- عوامل اجتماعی-محیطی: مانند مقایسه، فقر، فشار شغلی و سبک زندگی جدید.
- آثار و نشانههای استرس: در این بخش، پیامدهای فشار روانی بر جسم و روان انسان، از جمله تنشهای عاطفی و مغزی و نشانههای زیستی و رفتاری بررسی میشود.
- عوامل آرامشآفرین: این بخش که هسته اصلی فصل اول است، به تفصیل راهکارهای عملی برای رسیدن به آرامش را بیان میکند:
- راهکارهای ایمانی-شناختاری: مانند جهانبینی ایمانی، یاد خدا، گفتگو با خدا (دعا، نماز، ثنا)، عشق به خدا و همراهی با اولیای الهی.
- راهکارهای اخلاقی-رفتاری: شامل بخشش، خوشبینی، صداقت، خوشخلقی، مهار خشم، پاکدامنی و خویشتنداری.
- پدیدههای طبیعی و آرامش: به نقش آرامشبخش طبیعت مانند زمین، آب، شب و خواب میپردازد.
- نشانهها و آثار آرامش: در پایان فصل، پیامدهای مثبت دستیابی به آرامش مانند موفقیت، سلامت، سهولت در امور و در نهایت، بهشت و رستگاری معنوی تشریح میشود.
فصل دوم: معناشناسی، رویکردها و رهیافتها
این فصل جنبه نظری، تحلیلی و آکادمیک دارد و به ریشهیابی مفاهیم و رویکردهای مختلف میپردازد.
- معناشناسی: در این بخش، نویسنده به تحلیل لغوی و اصطلاحی واژگان کلیدی مرتبط با آرامش در قرآن و متون اسلامی میپردازد. واژگانی چون اطمینان، سکینه، قرار، امن، وقار، انس، و اخبات به دقت ریشهیابی میشوند.
- تعریف: تعاریف دقیقی از مفاهیم سکینه، اطمینان، استرس و اضطراب ارائه میشود تا تمایز آنها مشخص گردد.
- رویکردهای تبیین علّی: نویسنده به بررسی و نقد مختصر رویکردهای علمی مطرح در روانشناسی برای تبیین استرس میپردازد، از جمله:
- نظریه روانکاوی (فروید)
- نظریه رفتارگرایی
- نظریه شناختی
- نظریه زیستشناختی
- رهیافتهای تبیین مکانیزم و روشهای رویارویی با استرس: در این بخشها، مدلهای مختلفی که برای توضیح مکانیزم استرس و شیوههای مقابله با آن ارائه شده، به صورت خلاصه بیان میشود.
نتیجهگیری کتاب
نتیجهگیری نهایی کتاب این است که آرامش حقیقی و پایدار، یک حالت منفعلانه (عدم وجود اضطراب) نیست، بلکه یک وضعیت وجودی فعال، مثبت و الهی است که از یک «سبک زندگی توحیدی» حاصل میشود. این آرامش، ریشه در ایمان، معرفت صحیح، نگرش مثبت به جهان و ارتباط قلبی با خداوند دارد. در حالی که رویکردهای مدرن اغلب به دنبال مدیریت استرس در سطح روان و جسم هستند، رویکرد اسلامی، با «تحول درون» و هماهنگسازی انسان با نظام هستی، ریشه استرس را خشکانده و آرامشی عمیق و ماندگار را به ارمغان میآورد.
رویکرد نویسنده
دکتر محمدتقی فعالی رویکردی دینی و قرآنی را برای تبیین مفهوم آرامش اتخاذ کرده است. او به جای ارائه صرفاً نظریات روانشناختی یا فلسفی، بر مبنای آیات قرآن و احادیث معتبر، دیدگاه دین را در خصوص آرامش و موفقیت تبیین میکند. نویسنده اعتقاد دارد که نگاه ایجابی و ارائه راهکارهای دینی اولویت دارد و از شیوه طرح انتقادی و سلبی مباحث اجتناب میورزد. استفاده از ادبیاتی جذاب شامل مثالها، جملات کوتاه، جداول و کلمات قصار از ویژگیهای نگارش اوست که خوانایی و کاربردی بودن متن را افزایش میدهد.
نقاط قوت کتاب
- ساختار منسجم و منطقی: تقسیمبندی کتاب به فصول و بخشهای مشخص، درک مطالب را آسان میکند.
- جامعیت و عمق: کتاب طیف وسیعی از مباحث مرتبط با آرامش را از زوایای مختلف پوشش میدهد.
- رویکرد نوآورانه: تلفیق مباحث دینی و روانشناختی، نگاهی تازه و کاربردی به موضوع ارائه کرده است.
- استناد به منابع اصیل: ارجاعات متعدد به قرآن، حدیث و منابع معتبر، اعتبار علمی و دینی کتاب را تقویت میکند.
مخاطبان هدف کتاب
- عموم مردم: تمام کسانی که به دنبال راهی برای رسیدن به آرامش درونی و بهبود کیفیت زندگی خود هستند.
- دانشجویان و پژوهشگران: دانشجویان رشتههای الهیات، روانشناسی، مشاوره و علوم تربیتی.
- مبلغان و مشاوران دینی: کسانی که در زمینه مشاوره مذهبی و معنوی فعالیت میکنند.
- علاقهمندان به مباحث میانرشتهای: افرادی که به ارتباط علم و دین، بهویژه روانشناسی و اسلام، علاقهمندند.
اهمیت کتاب
اهمیت این اثر در ارائه یک الگوی جایگزین و جامع برای مفهوم «آرامش» است. در دورهای که کتابهای خودیاری (Self-help) با رویکردهای عمدتاً سکولار و مادیگرا بازار را پر کردهاند، این کتاب یک مدل کامل، ریشهدار و معنوی بر اساس جهانبینی توحیدی عرضه میکند. این اثر نشان میدهد که آرامش، کالایی نیست که بتوان آن را خرید یا با تکنیکهای موقتی به دست آورد، بلکه یک مقام معنوی است که در سایه ایمان و عمل صالح حاصل میشود.
مشخصات کتاب
عنوان: آرامش
زیرعنوان: سبک زندگی توحیدی و موفقیت الهی (۱)
نویسنده: دکتر محمدتقی فعالی
صفحهآرا: نجف نجفی
طراح جلد: اکبر موسوی
ناشر: نشر تیماس
نوبت چاپ: پنجم، پاییز ۱۴۰۲ (چاپ دوم ناشر)
شمارگان: ۵۰۰ نسخه
محل نشر: تهران
سال نشر: ۱۴۰۲
مشخصات ظاهری: ۳۰۸ صفحه، ۲۷.۵ × ۱۴.۵ سانتیمتر
فروست: سبک زندگی توحیدی و موفقیت الهی: ۱
شابک (کتاب): ۹۷۸-۶۰۰-۷۹۱۷-۶۲-۶
شابک (دوره): ۹۷۸-۶۰۰-۷۹۱۷-۶۱-۹
شماره کتابشناسی ملی: ۹۳۳۸۵۲۶
یادداشت چاپ قبلی: دار الصادقین مؤسسه رهنگی هنری دین و معنویت آل یاسین، ۱۳۹۶
یادداشت کتابنامه: ص. ۳۰۱-۳۰۸؛ همچنین به صورت زیرنویس
برای تهیه این کتاب به مؤسسه سبک زندگی آل یاسین مراجعه و یا با شماره ۰۲۵۳۲۹۲۳۸۲۷ تماس حاصل فرمایید.
آدرس: قم، خیابان شهید صدوقی (زنبیل آباد)، خیابان شهید اسماعیل شهبازی، پلاک ۹۳
درگاه فروشگاه اینترنتی ناشر: www.timaas.ir
