معرفی کتاب «خودباوری؛ سبک زندگی توحیدی و موفقیت الهی» | اثر دکتر محمدتقی فعالی

چکیده کتاب

کتاب “خودباوری” نوشته دکتر محمدتقی فعالی، دومین جلد از مجموعه “سبک زندگی توحیدی و موفقیت الهی” است. این اثر با هدف ارائه یک الگوی اسلامی و توحیدی برای دستیابی به اعتماد به نفس و عزت نفس تألیف شده است. نویسنده، دکتر محمدتقی فعالی، معتقد است که خودباوری حقیقی و پایدار، نه از طریق خودپرستی، بلکه از مسیر خداشناسی و درک کرامت ذاتی انسان به عنوان خلیفه الهی حاصل می‌شود. این کتاب با رویکردی عملی و در عین حال عمیقاً دینی، ابتدا به تحلیل نشانه‌ها و عوامل کمبود اعتماد به نفس می‌پردازد و سپس راهکارهای متعددی را برای تقویت آن بر اساس آیات قرآن، روایات و آموزه‌های اسلامی ارائه می‌دهد. وجه تمایز اصلی این اثر، پیوند ناگسستنی میان «اعتماد به نفس» و «توکل به خدا» است که نشان می‌دهد این دو مفهوم نه تنها در تضاد نیستند، بلکه مکمل یکدیگرند و خودباوری حقیقی در سایه توکل به پروردگار به کمال می‌رسد.

موضوع و محتوای کلی کتاب

موضوع اصلی کتاب، بازتعریف و تبیین مفهوم خودباوری و اعتماد به نفس از منظر اسلام و ارائه یک «سبک زندگی توحیدی» برای رسیدن به «موفقیت الهی» است. دکتر فعالی در این کتاب تلاش می‌کند تا به جای ترجمه یا «اسلامی‌سازی» مفاهیم روان‌شناسی غربی، یک چارچوب اصیل و بومی مبتنی بر منابع دینی ارائه دهد.

کتاب به این سوالات اساسی پاسخ می‌دهد:

• ریشه‌ها و نشانه‌های کمبود اعتماد به نفس چیستند؟
• چگونه می‌توان بر اساس آموزه‌های اسلامی، خودباوری را در خود تقویت کرد؟
• مفاهیمی مانند کرامت نفس، عزت نفس، و مسئولیت‌پذیری چه جایگاهی در این مسیر دارند؟
• رابطه میان اعتماد به نفس (تکیه بر توانایی‌های خود) و توکل (تکیه بر خدا) چیست؟

محتوای کتاب ترکیبی از مباحث نظری و راهکارهای عملی است که به خواننده کمک می‌کند تا ضمن شناخت خود، رابطه‌اش با خدا و دیگران را بهبود بخشد و به آرامش و موفقیت پایدار دست یابد.

ساختار و محتوای کتاب

این کتاب در یک دیباچه و دو فصل اصلی سازماندهی شده است که هر کدام به بخش‌های کوچک‌تری تقسیم می‌شوند.

• دیباچه:

  نویسنده در دیباچه به مفهوم مدرن «سبک زندگی» (Lifestyle) و رواج آن در علوم اجتماعی می‌پردازد. او ضمن انتقاد از رویکردهای غربی و التقاطی، ضرورت ارائه یک «سبک زندگی دینی و توحیدی» را تبیین کرده و رویکرد خود در این کتاب را که مبتنی بر منابع اصیل اسلامی (قرآن و حدیث) اما با زبان و روشی جذاب و امروزی است، تشریح می‌کند.

• فصل اول:  نشانه‌ها، راهکارها و پیامدها:

این فصل به بررسی ابعاد مختلف خودباوری از جمله اصول، نشانه‌های کمبود اعتماد به نفس، عوامل کمبود خودباوری و راهکارها و مؤلفه‌های اعتماد به نفس می‌پردازد.

• • اصول:  شامل مباحثی مانند متولد شدن انسان با اعتماد به نفس، دشواری‌های اولیه و آسان شدن تدریجی، برداشتن گام‌های کوتاه، ناپایداری اعتماد به نفس، عدم ممانعت از شکست توسط اعتماد به نفس، و مسئولیت‌پذیری فرد.
  • نشانه‌های کمبود اعتماد به نفس:  مواردی چون ترس، کم‌رویی، گوشه‌گیری، ناامیدی، بدبینی، ناتوانی، پرخاشگری، ناسازگاری، دروغ‌گویی و پیروی کورکورانه و مدگرایی مورد بحث قرار می‌گیرند.
  • عوامل کمبود خودباوری:  تحقیر شدن (آزار کلامی، زورگویی، بی‌توجهی، نصیحت در ملأعام، تمسخر و عیب‌جویی)، مقایسه شدن، حمایت بیش از حد، آرزوهای دست‌نایافتنی، خودپنداره نادرست، فقر و محرومیت، بیکاری، شکست‌های پی‌درپی و طرد شدن از جمله این عوامل هستند.
  • راهکارها و مؤلفه‌های اعتماد به نفس:  شامل خودآگاهی (شناخت داشته‌ها و نداشته‌ها، خودپندار صحیح، ویژگی‌ها، محورها و پیامدها)، خودارزشمندی (کرامت نفس)، عزت نفس، حرمت نفس، مسئولیت‌پذیری، خویشتن‌داری، امیدواری و خوش‌بینی، خودآشکارسازی، هدف‌داری، کمک به دیگران، راستی و درستی، استقلال روحی، شوخ‌طبعی و بذله‌گویی و ورزش است.
  • شیوه‌های تقویت اعتماد به نفس در کودکان و راهکارهای دیگر:  این بخش‌ها به صورت ویژه به راهنمایی والدین و ارائه راهکارهای تکمیلی می‌پردازند.

• فصل دوم:  معناشناسی، چیستی و دیدگاه‌ها

این فصل به مباحث نظری و ریشه‌ای می‌پردازد و به خواننده کمک می‌کند تا درک عمیق‌تری از مفاهیم پیدا کند.

• • بخش ۱:  معناشناسی:  واژه «اعتماد» در فرهنگ لغت‌های فارسی، عربی و انگلیسی ریشه‌یابی می‌شود تا مبنای لغوی بحث روشن گردد.
  • بخش ۲:  تعریف‌ها و مؤلفه‌ها:  تعریف‌های مختلف از اعتماد به نفس و اجزای تشکیل‌دهنده آن بیان می‌شود.
  • بخش ۳:  دیدگاه‌ها و رهیافت‌ها:  در این بخش، نویسنده به صورت تطبیقی، نظریات روان‌شناسان برجسته غربی مانند راجرز، مزلو، آلپورت و جیمز را معرفی و تحلیل می‌کند.
  • بخش ۴:  اعتماد به نفس و توکل:  این بخش، نقطه اوج مباحث نظری کتاب است. نویسنده با استناد به دیدگاه‌های علمای برجسته اسلامی مانند علامه طباطبایی و آیت‌الله جوادی آملی، به تفصیل به رابطه میان اعتماد به نفس و توکل بر خدا می‌پردازد و اثبات می‌کند که این دو مفهوم نه تنها متعارض نیستند، بلکه توکل، شکل متعالی و حقیقی اعتماد به نفس در یک جهان‌بینی توحیدی است.

نتیجه‌گیری کتاب

کتاب «خودباوری» به این نتیجه می‌رسد که خودباوری پایدار و اصیل، ریشه در خداشناسی و درک کرامت الهی انسان دارد. اعتماد به نفس در این دیدگاه به معنای تکیه بر نیروها و استعدادهایی است که خداوند در وجود انسان به ودیعه نهاده و این امر، مقدمه‌ای برای توکل به منبع اصلی این نیروها یعنی خداوند است. در واقع، اوج اعتماد به نفس، همان تسلیم و توکل بر پروردگار است. بنابراین، راه رسیدن به موفقیت حقیقی و آرامش درونی، پیمودن مسیر یک «سبک زندگی توحیدی» است که در آن، فرد با شناخت و به‌کارگیری توانایی‌های خود، سرنوشتش را در هماهنگی با اراده الهی رقم می‌زند.

رویکرد نویسنده

دکتر فعالی با رویکردی تطبیقی و سازنده، این اثر را تألیف کرده است. او از یک سو با نگاهی انتقادی به مبانی انسان‌شناسی در مکاتب غربی می‌نگرد و از سوی دیگر تلاش می‌کند تا با استخراج مفاهیم از دل منابع اسلامی، یک الگوی منسجم و عملی ارائه دهد. زبان نویسنده روان، ساختارمند و قابل فهم برای عموم مخاطبان است و استفاده از مثال‌های قرآنی، روایی و داستان‌های کوتاه، به جذابیت و کاربردی شدن کتاب افزوده است.

نقاط قوت کتاب

• اصالت محتوا:  تلاش برای ارائه یک الگوی بومی و اسلامی به جای تقلید از آثار غربی.
• رویکرد تطبیقی:  بررسی و مقایسه دیدگاه‌های اسلامی و غربی که به غنای بحث افزوده است.
• مبنای دینی و قرآنی:  ارائه‌ی خودباوری با تکیه بر آموزه‌های اسلامی که آن را از سایر کتب روانشناسی متمایز می‌کند.
• جامعیت محتوا:  پوشش تمامی ابعاد خودباوری، از نشانه‌ها و عوامل تا راهکارها و پیامدها.
• کاربردی بودن:  تمرکز بر ارائه راهکارهای عملی که خواننده می‌تواند در زندگی روزمره خود به کار گیرد.
• نوآوری در تحلیل:  تلاش برای ایضاح مفهومی و معناشناسی لغوی و اصطلاحی واژگان در آغاز مباحث.
• سبک نگارش:  استفاده از ادبیات جذاب، مثال‌ها، جملات کوتاه، جداول و کلمات قصار برای افزایش خوانایی و درک مطلب.

مخاطبان هدف کتاب

این کتاب برای گروه‌های زیر بسیار مفید خواهد بود:

• جوانان و نوجوانان که به دنبال یافتن هویت و تقویت اعتماد به نفس خود در چارچوبی معنوی هستند.
• والدین و مربیان که می‌خواهند فرزندانی با عزت نفس و باایمان تربیت کنند.
• مشاوران و روان‌شناسان مذهبی که به دنبال منابعی برای تلفیق آموزه‌های دینی با اصول روان‌شناختی هستند.
• عموم علاقه‌مندان به مباحث خودسازی و موفقیت که به دنبال رویکردی متفاوت و معنوی می‌گردند.

اهمیت کتاب

اهمیت کتاب «خودباوری» در این است که به یکی از نیازهای اساسی انسان معاصر، یعنی «اعتماد به نفس»، از منظری پاسخ می‌دهد که با فطرت و فرهنگ دینی او سازگار است. این کتاب نشان می‌دهد که دین اسلام نه تنها با پیشرفت و موفقیت فردی مخالف نیست، بلکه بهترین و پایدارترین مسیر را برای تحقق آن ارائه می‌دهد. این اثر، یک پل مستحکم میان سنت و مدرنیته، و دین و روان‌شناسی ایجاد می‌کند و به خواننده مسلمان ابزاری قدرتمند برای ساختن یک زندگی موفق و معنادار هدیه می‌دهد.

مشخصات کتاب

عنوان:  خودباوری

نویسنده:  دکتر محمدتقی فعالی

مجموعه:  سبک زندگی توحیدی و موفقیت الهی(۲)

ناشر:  انتشارات مؤسسه فرهنگی‌هنری دین و معنویت آل‌یاسین و نشر دارالصادقین

شابک:  3-63-7917-600-978

تعداد صفحات:  ۲۵۶ صفحه

سال نشر:  ۱۳۹۶ (چاپ چهارم) (چاپ قبلی:  دار الصادقین ۱۳۹۱)

مشخصات ظاهری:  ۲۵۶ ص.

فروست:  سبک زندگی توحیدی و موفقیت الهی؛ ۲.

شابک دوره:  ۹-۱۱-۷۹۱۷-۶۰۰-۹۷۸

شابک ج۲:  ۳-۱۳-۷۹۱۷-۶۰۰-۹۷۸

موضوعات:  عزت نفس، عزت نفس – جنبه‌های مذهبی اسلام، اعتماد به نفس

رده‌بندی کنگره:  ۱۳۹۶ ۷ ف ع / ۶۹۷/۵ فاع BF

رده‌بندی دیویی:  ۱۵۸/۱

شماره کتابشناسی ملی:  ۳۰۷۸۳۳۸

صفحه‌آرا:  نجف نجفی

طراح جلد:  حمید عجمی

چاپخانه:  زیتون

برای تهیه این کتاب به مؤسسه سبک زندگی آل یاسین مراجعه و یا با شماره ۰۲۵۳۲۹۲۳۸۲۷ تماس حاصل فرمایید.

آدرس: قم، خیابان شهید صدوقی (زنبیل آباد)، خیابان شهید اسماعیل شهبازی، پلاک ۹۳

درگاه فروشگاه اینترنتی ناشر: www.timaas.ir