شیوه های تغییر و اصلاح رفتار: جلسه هفتم(صوت و متن)

استاد: دکتر آذربایجانی (صوت و متن)

دو) تنبیه مثبت

شیوه‌های تنبیه مثبت

فرض بر این است که رفتار مشکل آفرینی وجود دارد و دانش روان شناسی می‌خواهد راه حلی ارائه دهد، این راه‌حل در اینجا تنبیه مثبت است. برای تنبیه مثبت انواعی ذکر کرده‌اند که در ذیل به آن‌ها می‌پردازیم.

1) اصلاح مفرط Over correction

در یک دوره طولانی در بیمار رفتار مشکل آفرین دیده می‌شود. در این صورت برای کاهش رفتار از تمرین مثبت یا جبران کننده استفاده می‌کند.

تمرین مثبت:در تمرین مثبت شکل صحیح رفتار مثبت ارائه می‌شود. مثلاً‌ بچه‌ای که شب ادراری دارد بعد از تمیز کردن رختخواب 10 مرتبه از رختخواب بلند کرده و او را به دستشویی می‌بریم تا فرصتی برای ادار کردن در رختخواب پیدا نکرده همچنین رفتار درست (دستشویی رفتن) را یاد بگیرد.

جبران:در جبران خطا را خود شخص باید جبران کند. فرد باید تأثیرات محیطی رفتار مشکل آفرین را اصلاح کرده محیط را به پیش از رفتار مشکل آفرین بازگرداند.

2) روش تمرین مشروط

 اگر توسط شخص یک رفتار مشکل آفرین انجام داده می‌شود، باید در یک تمرین جسمانی شرکت کند. این تمرین نیاز نیست که با رفتار مشکل آفرین تطابق داشته باشد. مثل کلاغ پر، بشین و پاشو

3) تسلیم هدایت شده

استفاده از هدایت (تنبیه مثبت) جسمانی برای وادارکردن به فعالیتی به همراه یک تقویت منفی. به طور مثال  پسر 8 ساله‌ای مشغول دیدن تلویزیون است و اسباب بازی‌هایش پخش است. در مرحله اول به او تذکر داده می‌شود و در صورتی که وسایل بازی را جمع نکرد با هدایت جسمانی فرزند را به سوی اسباب بازی‌ها هدایت می‌کند تا آن‌ها را جمع کرد. به محض این‌که مشاهده شد وظیفه محوله را انجام می‌دهد، محرّک آزارنده را حذف می‌کنید که همان تقویت منفی می‌باشد.

4) محدودیت جسمانی

 در این‌گونه موارد معلّم نباید با دانش آموز ارتباط برقرار کند و بدون این که به او توجه کند به کار خود ادامه دهد. نکته بسیار مهم این است که این روش، برای این کودک تنبیه کننده باشد. نکته دیگر این که با ترک رفتار نامناسب محدودیت جسمانی را برداشته شود.

5) استفاده از محرّک آزارنده

در این روش موردی به کار برده می‌شود که برای خاطی آزار دهنده باشد. مثلا استفاده از شوک الکتریکی یا سرزنش کردن.

در استفاده از این روش نکاتی باد مورد توجه قرار گیرد.

نکته اول:عامل باید توانایی جسمانی داشته باشد.

نکته دوم:در صورت مقاومت وجود داشته باشد بتواند از جهت جسمانی هدایت کند.

نکته سوم:تنبیه مثبت باید اثر پذیر باشد.

نکته چهارم: بدون آسیب رساندن به  فرد اجرا شدنی باشد.

نکته پنجم:ابتدا باید از شیوه‌های غیر آزارنده استفاده کرد. در اصلاح و تربیت روش‌های تشویقی را پیش گیرید. اگر نشد خاموشی. و مرحله سوم تنبیه منفی و در صورت چهارم تنبیه مثبت. دیگر اینکه اگر از تنبیه استفاده می‌کنید از تقویت افتراقی هم استفاده نمایید. و سوم این که، کنش رفتار مشکل آفرین را در نظر بگیرید و مناسب ترین روش  را برای آن در نظر بگیرید. چهارم اینکه: اطلاعات بیشتری در مورد او بدست بیاورید.

مطالب مرتبط
ارسال پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.