مبانی و مسائل سبک زندگی: جلسه دوم (صوت و متن)

استاد: دکتر احمد حسین شریفی (صوت و متن)

   جلسه دوم 1/ 07/ 1393

اهم عوامل شکلدهنده سبک زندگی

1و 2. باورها و ارزشها

نتایج

1)  سبک زندگی معیاری برای سنجش کیفیت دینداری فرد و جامعه است.

2)  عدم تناسب میان سبک زندگی و باورها و ارزشهای ادعایی نشانه سطحی بودن یا جاهلانه بودن دینداری است.

سؤال:

چرا ارزشها و باورهای مشابه به سبک زندگی یکسانی منتهی نمیشوند؟

پاسخ:

اولاً، عمق و کیفیت باورهای افراد ممکن است متفاوت باشد: ایمان درجات دارد.

ثانیاً، باورها و ارزشها کلیات و اصول حاکم بر سبک زندگی را مشخص میکنند، نه جزئیات را.

ثالثاً، باورها و ارزشها جزء العله شکلگیری سبک زندگیاند؛ همانطور که سبک زندگی نیز جزء العله تغییر باورهاست.

رابعاً، مقتضیات زمانی در چگونگی عینیت یافتن باورها در زندگی نقش دارد.

خامساً، باورها و ارزشها غالباً از راه شکلدهی به نظامات اجتماعی بر سبک زندگی اثر میگذارند.

نمونه اول: نقش باورها در زندگی فردی

فردی به محضر امام حسین (ع) آمد و از عصیان و آلودگی خود به گناه گفت. از آن حضرت تقاضای راهکاری برای رهایی از این وضعیت کرد. امام(ع) این سبک زندگی را محصول ضعف ایمان او دانست و به همین دلیل او را به مسأله توحید و معاد توجه داد. و فرمود:

افْعَلْ‏ خَمْسَهَ أَشْیَاءَ وَ أَذْنِبْ مَا شِئْتَ فَأَوَّلُ ذَلِکَ لَا تَأْکُلْ رِزْقَ اللَّهِ وَ أَذْنِبْ مَا شِئْتَ وَ الثَّانِی اخْرُجْ مِنْ وَلَایَهِ اللَّهِ وَ أَذْنِبْ مَا شِئْتَ وَ الثَّالِثُ اطْلُبْ مَوْضِعاً لَا یَرَاکَ اللَّهُ وَ أَذْنِبْ مَا شِئْتَ وَ الرَّابِعُ إِذَا جَاءَ مَلَکُ الْمَوْتِ لِیَقْبِضَ رُوحَکَ فَادْفَعْهُ عَنْ نَفْسِکَ وَ أَذْنِبْ مَا شِئْتَ وَ الْخَامِسُ إِذَا أَدْخَلَکَ مَالِکٌ فِی النَّارِ فَلَا تَدْخُلْ فِی النَّارِ وَ أَذْنِبْ مَا شِئْتَ.(بحار الانوار، ج78، حدیث7، ص126)

نمونه دوم: نقش باورها در شهرسازی و معماری

باورها و ارزشها در نوع معماری، شهرسازی و بازارسازی تأثیری جدی دارند. اصولاً یکی از عوامل مؤثر بر معماری شهری در هر برههای از زمان، نوع باورها و ارزشهای حاکم بر مردم است.

نمونه: تأثیر «تکریم مهمان» در معماری اسلامی و ایرانی:

پیامبراکرم (ص): ان أَرَادَ اللَّهُ بِعَبْدٍ خَیْراً أَهْدَى لَهُمْ هَدِیَّهً قَالُوا وَ مَا تِلْکَ الْهَدِیَّهُ قَالَ الضَّیْفُ یَنْزِلُ بِرِزْقِهِ وَ یَرْتَحِلُ بِذُنُوبِ أَهْلِ الْبَیْتِ.

کُلُّ بیتٍ لا یَدخُلُ فیهِ الضَّیفُ لا تَدخُلُهُ المَلائکهُ.

مَن کانَ یُؤمِنُ بِاللّه والیَومِ الآخِرِ فَلْیُکرِمْ ضَیفَهُ.

امام علی (ع): مَن آتاهُ اللّه مالاً فَلْیَصِلْ بهِ القَرابَهَ، ولْیُحسِنْ مِنهُ الضِّیافَهَ.

تأثیر این فضیلت بر معماری خانگی ایرانیان. ملاحظه کنید:

ساباطدالان، راهرو روپوشیده: برای در امان ماندن از نور خورشید یا سرمای سوزان زمستان (تا وقتی که صاحبخانه درب منزل را باز میکند)

سردرهای تزیینی و منقش به عبارات مذهبی، تا ساکنین و میهمانان هنگام ورود و خروج از زیر آیات قرآن یا اسماء متبرک عبور کنند.

کوبه و حلقه در: کوبه برای مردان (با صدای بم) و حلقه(با صدای زیر) برای زنان.یکی از ابزارهای ایجاد حریم و اعلان آمادگی به میزبان در جهت رعایت شؤون دینی بود.

سکوهای کناری سردر؛ پاخوره: به منظور نشستن مراجعهکنندگانی که لازم نبود وارد خانه شوند؛ هنگام انتظار و به منظور رفع خستگی نیز از آنها استفاده میشد.

هشتییا دلان:فضای سرپوشیده متصل به کوچه و حیاط خانه، فضایی بعد از فضای ورودی که اغلب بلافاصله پس از درگاه قرار میگیرد مهمترین کارکرد هشتی، تقسیم مسیر ورودی به دو یا چند جهت و حفظ قسمتی از حریم خانهاست.

میانسرا: حیاط: کارکرد آن حفظ حرمت مهمان در کنار حفظ حرمت اهل خانه از طریق تفکیک حیاط به بیرونی و اندرونی(یک حیاط برای زندگی خصوصی و یک حیاط برای مهمان).

پذیرایی؛ مهمانسرا: بهترین و زیباترین فضای خانه؛ معمولاً مجزای از حوزه خصوصیبود همراه با تزئینات گچبری، آئینه کاری و …

نمونه(4):میل و سلیقه غذایی افراد نیز متأثر از باورها و ارزشهای پذیرفته شده آنان شکل میگیرد.

3. امیال و غرایز و عواطف فردی

برخی مسائل ذاتاً از امور ذوقی و سلیقهای است. در نگاه اسلام هر چند امیال و غرایز محوریت ندارند؛ اما اصالت دارند. کسی حق از بین بردن آنها را ندارد. حتی در این امور، تبعیت از سلیقه معصومان نیز لازم نیست.

مطالب مرتبط

ارسال پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.