مبانی و مسائل سبک زندگی: جلسه سوم (صوت و متن)

استاد: دکتر احمد حسین شریفی (صوت و متن)

  جلسه سوم  08/ 07/ 1393

4. محیط اجتماعی، شرایط اقتصادی، سیاسی، نوع حاکمیت

بُعد اجتماعی انسان آنقدر مهم است که عدهای انسان را به موجودی «مدنیبالطبع» تعریف کردهاند.

امام علی: النَّاسُ بِزَمَانِهِمْ أَشْبَهُ‏ مِنْهُمْ‏ بِآبَائِهِمْ‏. (عیون الحکم و المواعظ، ش 1674)

بعد سیاسی انسان آنقدر مهم است که عدهای انسان را به «حیوان سیاسی» تعریف کردهاند.

تفاوت ائمه در نوع پوشش: امام علی،امام باقر، امام صادق و امام رضا علیهم السلام

عَنِ الْحَسَنِ الزَّیَّاتِ الْبَصْرِیِّ قَالَ:

دَخَلْتُ عَلَى أَبِی جَعْفَرٍ ع أَنَا وَ صَاحِبٌ لِی وَ إِذَا هُوَ فِی بَیْتٍ مُنَجَّدٍ وَ عَلَیْهِ مِلْحَفَهٌ وَرْدِیَّهٌ وَ قَدْ حَفَّ لِحْیَتَهُ وَ اکْتَحَلَ فَسَأَلْنَاهُ عَنْ مَسَائِلَ فَلَمَّا قُمْنَا قَالَ لِی یَا حَسَنُ قُلْتُ لَبَّیْکَ قَالَ إِذَا کَانَ غَداً فَائْتِنِی أَنْتَ وَ صَاحِبُکَ فَقُلْتُ نَعَمْ جُعِلْتُ فِدَاکَ فَلَمَّا کَانَ مِنَ الْغَدِ دَخَلْتُ عَلَیْهِ وَ إِذَا هُوَ فِی بَیْتٍ لَیْسَ فِیهِ إِلَّا حَصِیرٌ وَ إِذَا عَلَیْهِ قَمِیصٌ‏ غَلِیظٌ ثُمَ‏ أَقْبَلَ‏ عَلَى‏ صَاحِبِی.‏ فَقَالَ یَا أَخَا أَهْلِ الْبَصْرَهِ إِنَّکَ دَخَلْتَ عَلَیَّ أَمْسِ وَ أَنَا فِی بَیْتِ الْمَرْأَهِ وَ کَانَ أَمْسِ یَوْمَهَا وَ الْبَیْتُ بَیْتَهَا وَ الْمَتَاعُ مَتَاعَهَا فَتَزَیَّنَتْ لِی عَلَى أَنْ أَتَزَیَّنَ لَهَا کَمَا تَزَیَّنَتْ لِی فَلَا یَدْخُلْ قَلْبَکَ شَیْ‏ءٌ فَقَالَ لَهُ صَاحِبِی جُعِلْتُ فِدَاکَ قَدْ کَانَ وَ اللَّهِ‏ دَخَلَ فِی قَلْبِی شَیْ‏ءٌ فَأَمَّا الْآنَ فَقَدْ وَ اللَّهِ أَذْهَبَ اللَّهُ مَا کَانَ وَ عَلِمْتُ أَنَّ الْحَقَّ فِیمَا قُلْتَ. (الکافی،ج6، باب لُبس المُعَصفَر، ح13، ص449)

شکل رسیدگی به فقرا

رسیدگی به فقرا و کمک به مستمندان یکی از ارزشهای اسلامی است. اما نوع رسیدگی و چگونگی انجام این کار بستگی به زمان و مکان و شرایط فرهنگی دارد.

آداب غذا خوردن پیامبر اسلام

سیره پیامبر (ص) این بود که انگشتان خود را بعد از غذا میلیسیدند.

پیامبر هیچگاه تکیه زده غذا نمیخوردند و یا چهار زانو نمینشستند. از طرف دیگر نقل شده است، امام صادق(ع) گاه چنین مینشستند و چنین میخوردند. (کافی، ج6، ص272 و ج2، ص661)

شاید چنین رفتاری در زمان پیامبر(ص) نشانه تکبر و اشرافیگری بود؛ اما یکصد سال بعد این معنا را نداشت.

تأثیر شرایط اقتصادی در ذخیرهسازی غذای سالانه

امام صادق (ع) به عبدالله بن جندب: چیزی برای فردا ذخیره نکن. (بحار،‌‍75/ 281) از طرفی در مواقعی امام نیازهای سال خود را یکباره میخریدند. (الکافی، ج 5، ص 89)

آیا این دو سیره با هم تعارض دارند؟

پیامبر(ص) از ذخیرهسازی غذا نهی میکردند، چون میگفتند باید به خداوند اعتماد داشت و خداوندِ امروز، فردا نیز رازق است. (کشف الغمه، ج1، ص10)

امام رضا (ع) میفرمایند: انسان اگر طعام سالش را یکجا جمعآوری کند، کارش سبک میشود و خیالش از این بابت راحت میشود. (کافی، ج5، ص89)

5. شرایط اقلیمی:

نقش شرایط اقلیمی در شکلدهی به بخشهای از سبک زندگی از قبیل نوع پوشش، رنگ پوشاک، نوع موسیقی، و امثال آن را نباید نادیده گرفت.

جایگاه شرایط اقلیمی در سیره اهل بیت(ع)

امام صادق(ع): إِنَّا لَنَبْدَأُ بِالْخَلِّ عِنْدَنَا کَمَا تَبْدَءُونَ بِالْمِلْحِ عِنْدَکُمْ فَإِنَّ الْخَلَّ لَیَشُدُّ الْعَقْلَ. (کافی، ج6، ص329)

امام رضا(ع): أَنَّ رَجُلًا کَانَ عِنْدَ الرِّضَا ع بِخُرَاسَانَ فَقُدِّمَتْ إِلَیْهِ مَائِدَهٌ عَلَیْهَا خَلٌّ وَ مِلْحٌ‏ فَافْتَتَحَ ع بِالْخَلِ‏ فَقَالَ الرَّجُلُ جُعِلْتُ فِدَاکَ أَمَرْتَنَا أَنْ نَفْتَتِحَ بِالْمِلْحِ‏ فَقَالَ هَذَا مِثْلُ هَذَا یَعْنِی الْخَلَ‏ وَ إِنَّ الْخَلَّ یَشُدُّ الذِّهْنَ وَ یَزِیدُ فِی الْعَقْلِ. (همان)

مطالب مرتبط

ارسال پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.