پایان نگارش و تدوین جلد دوم کتاب «مدیریت رفتار»؛ ارائه تکنیکها و شیوههای کاربردی اصلاح رفتار
از مهندسی رفتار بیرونی تا مدیریت درونی ذهن، افکار و هیجانات در جدیدترین اثر کاربردی پژوهشکده سبک زندگی اسلامی
پایان نگارش جلد دوم کتاب «مدیریت رفتار» با محوریت تکنیکهای مستقیم و غیرمستقیم اصلاح رفتار
نگارش دفتر دوم از مجموعه دو جلدی «مدیریت رفتار» با عنوان «تکنیکهای اصلاح و تغییر رفتار» به قلم حجتالاسلام والمسلمین دکتر محمدتقی فعّالی و دکتر امیر قربانی به پایان رسید.
این اثر که با همکاری مشترک «پژوهشکده سبک زندگی اسلامی» (وابسته به موسسه فرهنگی هنری سبک زندگی آلیاسین) و «مرکز تدوین متون و منابع درسی حوزههای علمیه» تدوین شده است، مکمل عملیاتی و کاربردی جلد اول (مبانی اصلاح رفتار) محسوب میشود و مجموعهای جامع از روشها و فنون علمی، تربیتی و روانشناختی را برای مدیریت و بازسازی رفتار انسانی در اختیار استادان، پژوهشگران، طلاب و دانشجویان قرار میدهد.
کتاب «مدیریت رفتار (جلد ۲)» با عبور از نگاههای صرفاً مکانیکی و بیرونی به انسان، مدلی یکپارچه ارائه کرده است که در آن علاوه بر تکنیکهای مشهود رفتاری، ساحتهای ناپیدای درونی (شامل ذهن، افکار، نگرشها، تفکر، انگیزه و هیجانات) بهعنوان سرچشمههای اصلی رفتار، هدف مداخله و اصلاح قرار میگیرند.
معرفی اجمالی و محتوایی جلد دوم کتاب «مدیریت رفتار»
جلد دوم کتاب «مدیریت رفتار: تکنیکهای اصلاح و تغییر رفتار» در دو فصل اصلی سامان یافته است. این کتاب ناظر به مقام اجرا و کاربرد است و میکوشد راهبردهایی پایدار، عمیق و متکی بر خودآگاهی را برای توانمندسازی فردی و ارتقای تعاملات اجتماعی ارائه دهد.
نگاهی به فصول و محورهای اصلی کتاب:
- پیشدرآمد:
ضمن تبیین ضرورت مدیریت رفتار در جهان معاصر، بر نگاه کلنگر و توحیدی به انسان تاکید کرده و ناپایداری اصلاحاتِ صرفاً بیرونی را یادآور میشود. اثر حاضر مداخالت رفتاری را به دو دسته «مستقیم» (دستکاری محرکها و پیامدهای محیطی) و «غیرمستقیم» (مدیریت ساحتهای درونی) تقسیم میکند. - فصل اول: شیوههای مستقیم اصلاح و تغییر رفتار
- روشهای ایجاد و تقویت رفتار مطلوب: بررسی و تحلیل مقایسهای ابزارهایی چون تقویت افتراقی، شکلدهی و ابعاد پنجگانه آن، الگوسازی و فرایندهای یادگیری اجتماعی، ارائه رهنمودها، تمرین رفتاری و بازخورد اصلاحی.
- شیوههای کاهش یا حذف رفتارهای نامطلوب: تحلیل علمی و اخلاقی روش تنبیه (مثبت و منفی، محرومسازی، جریمه، بازسازی مفرط و مهار جسمانی) همراه با بررسی آسیبها و ضوابط اخلاقی آن؛ و تشریح روشهای جایگزین و انسانمحور مانند وارونهسازی عادات و قراردادهای رفتاری.
- فصل دوم: شیوههای غیرمستقیم اصلاح و تغییر رفتار
- مدیریت درون: تبیین چیستی، ضرورت و کارکردهای مدیریت درونی به عنوان سنگبنای تغییر پایدار (شامل تثبیت هیجان، ارتقای خودکارآمدی، تعمیق اخلاقمداری و انسجام شخصیت).
- مدیریت ذهن: روشهای تقویت فراشناخت، پرورش آگاهی دروندریافتی و مواجهه فعال با اضطراب وجودی.
- مدیریت افکار و تحریفهای شناختی: شناسایی و درمان خطاهای فکری شیوعیافته (تفکر همه یا هیچ، فاجعهسازی/بزرگنمایی، فیلتر ذهنی، پیشداوری، تعمیم افراطی، شخصیسازی، اجبارسازی/بایدها، و مقایسههای نامتعادل).
- اصلاح و تغییر نگرشها: واکاوی ساختار سه بُعدی نگرش، خاستگاههای مادی و فرامادی نگرش (نگرش نسبت به خدا، جهان، دیگران و خود)، کارکردهای چهارگانه نگرش و تکنیکهای تغییر آن (از جمله معماری انتخاب، بازسازی شناختی، تجسمسازی و خویشتنگویی مثبت).
- پرورش انواع تفکر: بررسی تفکر خلاق/واگرا، همگرا، علمی، سیستمی، انتزاعی، تحلیلی، عینی، انتقادی، هیجانی، شهودی، تجربی و منطقی.
- انگیزه، اراده و هیجانات: راهکارهای انگیزه بخشی و تبیین مدیریت احساسات و هیجانات شاخص (شامل آرامش و ابعاد ششگانه آن، اعتمادبهنفس/اعتماد به دادههای خدا، شادی از منظر روانشناسی و دین، مدیریت ترس، خشم/پرخاشگری و کینه/نفرت با تاکید بر فضیلت بخشش و توبه).
ویژگیهای تمایزبخش جلد دوم:
- جامعیت تکنیکی: گردآوری و تحلیل تطبیقی تمام روشهای استاندارد تغییر رفتار در روانشناسی معاصر.
- عمقبخشی معنوی و اخلاقی: پیوند زدن فنون رفتاری با روانشناسی مثبتگرا، حکمت اسلامی، آیات قرآن و احادیث اهلبیت (ع).
- نگاه نقدآمیز و بومی: ارزیابی چالشها، محدودیتها و ملاحظات اخلاقیِ کاربرد هر یک از تکنیکها در محیطهای واقعی (خانواده، کلاس درس، درمانگاه و جامعه)
نقش همافزایی حوزوی در توسعه متون راهبردی
پژوهشکده سبک زندگی اسلامی آلیاسین در راستای تدوین متون آموزشی متقن و پاسخگویی به نیازهای تربیتی و معاصر جامعه، همکاریهای گستردهای را با مرکز تدوین متون و منابع درسی حوزههای علمیه دنبال میکند. نگارش جلد دوم کتاب مدیریت رفتار گامی بلند در تکمیل زنجیره دانش کاربردی سبک زندگی و مدیریت رفتار به شمار میرود.
شایان ذکر است با اتمام مراحل نگارش و تدوین علمی، این اثر وارد فرآیند آمادهسازی فنی و چاپ شده است.
بیشتر بخوانید: [پایان نگارش دفتر اول از مجموعه دو جلدی «مدیریت رفتار» با عنوان «مبانی اصلاح رفتار»]
