پنجمین نشست از سلسله نشست‌های مجازی سبک زندگی و کرونا با عنوان «سواد رسانه ای با محوریت کنش‌گری رسانه ای در دوران کرونا» برگزار گردید

به گزارش روابط عمومی مؤسسه سبک زندگی آل یاسین، پنجمین نشست از سلسله نشست‌های مجازی «سبک زندگی و کرونا» با موضوع «سواد رسانه ای با محوریت کنش‌گری رسانه ای در دوران کرونا» یکشنبه 5 بهمن ماه 1399 توسط پژوهشکده سبک زندگی اسلامی به صورت وبیناری (مجازی) برگزار شد.

در این نشست، حجت الاسلام و المسلمین دکتر سید امیر سخاوتیان، استاد حوزه و دانشگاه و دکتری مشاوره و روان‌شناسی به عنوان ارائه دهنده نظریات خود را ارائه کرد. حجت الاسلام و المسلمین دکتر رجب اکبرزاده، عضو هیئت علمی دانشگاه پیام نور استان قم و دکتری تخصصی الهیات و معارف اسلامی نیز به عنوان ناقد به نقد و بررسی سخنان و نظریات دکتر سخاوتیان پرداخت.

دکتر سخاوتیان در نشست سواد رسانه با محوریت کنشگری گفت: هرصد سال یکبار پدیده‌هایی مانند کرونا رخ داده است، صد سال قبل آنفولانزا رخ داد و بر طبق آمار غیررسمی بالغ بر صد میلیون و طبق آمار رسمی 50 میلیون نفر را به کام مرگ برد و 200 سال قبل طاعون صدهزار نفر را کشت و امروز این نوسان تاریخی به کرونا رسیده است.

وی افزود: جهان بشری در عصر جدید به خاطر پیشرفت تکنولوژی محدود نشد ولی کرونا سبب شد تا بشر در خانه بنشیند و مجبور شد  با این مدل زندگی کنار بیاید، لذا کرونا نظم نوین یعنی نظم سایبری را به جهان تحمیل کرد.

رابطه کرونا و نظم نوین جهانی با اسلام و مثلا فرمایش امام علی(ع) در نهج‌البلاغه که فرمودند، اوصیکم بتقوی الله و نظم امرکم مقوله ای است که باید بعدا در مورد آن بحث شود. ولی بحث ما در این نشست پرداختن به رویکرد رسانه ای به کرونا مانند آسیب‌های فضای مجازی و به حداقل رساندن آسیب ها  است.

ما وقتی سخن از فضای مجازی می آوریم مراد چیست؟ گاهی مجاز را در برابر حقیقت می دانیم، گاهی  در برابر واقعیت و گاهی آن را اعتباری و قرارداید می دانیم تا خلط میان مباحث صورت نگیرد. در این نشست مجاز در برابر واقعیت مورد بحث است که از هم جدا نمی شوند.

در دوره کرونا یکی از بهترین ویژگی ها، آموزش رسمی و غیررسمی است؛ بچه ها به راحتی در شبکه های اجتماعی مانند شاد درس می خوانند و در خانه هستند و والدین مسئولیت پذیر هم  بر کار آنها نظارت دارند؛ سابقا اگر کسی می خواست زبان فرابگیرد چندین ترم باید کلاس می رفت و دانش اندکی می آموخت ولی امروزه با نصب چند نرم افزار می تواند با مطالعه روزی دو سه ساعت بسیاری از متون انگلیسی را به خوبی بخواند.

وی افزود: امروز به راحتی به برکت فضای مجازی مانور همدلی ایجاد شد و مردم با آموزش دستورالعمل ها در رعایت آن کوشیدند، به برکت فضای مجازی حسن تفهیم و قدرت اقناع مردم صورت گرفته و اگر این فضا نبود چقدر دولت باید هزینه می کرد و زحمت می کشید تا این کار انجام شود.

اگر آمار آنفولانزای صد سال قبل که دو سال و نیم طول کشید را تحلیل کنیم می بینیم چون مردم نمی توانستند آموزش های لازم را سریعا فرا بگیرند 50 میلیون کشته برجای گذاشت. الان یکسال است با کرونا روبرو هستیم ولی زیر دومیلیون کشته داده است؛ علم پیشرفت کرده و لی نقش رسانه و فضای مجازی هم بی بدیل است.

یکی از فواید فضای مجازی ایجاد پیوند اجتماعی است، در این ایام چقدر پیوندهای محبت آمیز مردم بالاتر رفت که رزمایش همدلی نمونه ای از آن است؛ طرح شهید سلیمانی هم نمونه دیگری از آن است. یکی دیگر از فواید بحث تفریح است که با وجود ایجاد نشاط آسیب هایی هم دارد. همچنین بازاریابی و ایجاد شغل و تبلیغ از دیگر فواید فضای مجازی بود که در ین دوره تقویت شد.

وی با بیان اینکه فضای مجازی یکطرفه نیست لذا جذابیت دارد، افزود: ساخت انیمیشن و فیلمنامه و … توسط افراد سبب می شود تا فضای مجازی برخلاف رادیو و تلوزیون که ما فقط مخاطب هستیم جذاب باشد، همچنین فایده دیگر این فضا جهانی بودن آن است؛ مک لوهان در دهه های قبل دهکده جهانی را مطرح کرد، آلوین تافلر سخن از کلبه دیجیتال کرد ولی حقیقتا امروز سخن از جبه دیجیتال و جلوتر برویم انسان دیجیتال است.

یکی از آسیب های فضای مجازی در عین فواید بسیار، همین ساخت انسان دیجیتالی است، بنابراین باید فرابگیریم چگونه در برابر آسیب ها مقاومت کنیم؛ انواع اطلاعات اعم از شایعه و دروغ و صحیح در این فضا نشر می یابد و چون حجم اطلاعات بالاست تشخیص صحت و سقم آن دشوار است و سبب می شود انسان سطحی نگر و ظاهربین شود.

یکی از مهمترین آسیب های فضای مجازی تخریب اعتقادات و باورهاست؛ در هر جای دنیا هر نظام اجتماعی، پایه هایی دارد که عمده مردم به آن باور دارند، مثلا در ژاپن، شینتو و در کره، کنفسیوس و در ایران اسلام حاکم است و این باورها در این فضا تحت تاثیر قرار گرفته است.

یکی دیگر از آسیب های فضای مجازی کاهش تحرک افراد و چاقی و افزایش بیماری های مختلف مانند  چشم دردها است. همچنین آسیب دیگر اعتیاد به فضای مجازی و فیلم و اطلاعات مخدر در این فضاست؛ فرد ساعت ها بدون هدف در این فضا سرگردان است. فردگرایی و انزوا هم از دیگر آسیب های فضای مجازی است.

وی با بیان اینکه هیجان در فضای مجازی بالاست، افزود: چون حجم هیجان بالا رفته و تحرک کم است خشونت و انحرافات جنسی و اخلاقی هم ایجاد می کند.

برای ورود به فضای مجازی باید مقدمات را فراهم کنیم و آگاهی لازم را داشته باشیم، باید در این فضا فعال باشیم و نه منفعل و مصرف کننده خوراک دیگران؛ ما وقتی کنسرو می خریم به فاسدنبودن آن توجه داریم و در رسانه هم باید آن را بشناسیم تا اسیر فسادهای آن نشویم البته ما هر قدر هم بلد باشیم باورهایمان تحت تاثیر قرار می گیرد، لذا باید باورها را با استفاده از آثار امام و شهید مطهری و … تقویت کنیم تا به راحتی باورهای ما تخریب نشود.

وی اضافه کرد: کتاب سر یک انسان طبیعی امروزی است ولی الان کتاب کجای زندگی ما هست؟ سر و دست راست و چپ و پای چپ و راست ما همه شبکه های اجتماعی است؛ امروز اگر روزی یکی دوساعت مطالعه نداشته باشیم طبیعی نیستیم؛ البته باید زیرساخت‌های اولیه تقویت شود. مؤلفه های سواد رسانه باید در سطح عموم مردم آموزش داده شود همانند آموزش رانندگی ضمن اینکه باید ورزش را هم به عنوان جزئی از زندگی قرار دهیم.

همچنین اکبرزاده در نقد سخنان دکتر سخاوتیان با بیان اینکه مواردی که در باب تهدیدات فضای مجازی بیان شده باید در لایه های عمیقتر بحث می شد، تصریح کرد: در تحقیقات مربوطه باید حوزه فردی، خانوادگی، دانش آموزی و حوزه جامعه مد نظر باشد که در هر لایه فرصتها و تهدیدات زیادی وجود دارد.

خانواده ها در مواجهه با ورود فرزندان به فضای مجازی چند مواجهه دارند، یا خشن هستند، یا  برخور آزاد و فاقد کنترل دارند که این نوع فرزندان پرخاشگر، کم خواب و دچار مشکلات عدیده دیگر می شوند؛  البته برخی مسائل مانند ارائه رایگان اینترنت شبانه هم به این نوع موضوعات دامن می زند و برخی بچه ها تا صبح بیدار می مانند و بعد تا ظهر خواب هستند و زمان اوج استفاده علمی را از دست می دهند.  گروه سوم هم مواجهه مسئولانه و کنترل شده دارند.

ایشان سه معنا را در برابر مجاز برشمردند حال این سؤال وجود دارد که حضرتعالی با چه استنادی مجاز را در برابر واقعیت آوردید ولی آن را در برابر حقیقت ندانستید؟

اکبرزاده با بیان اینکه خیلی از اشتغالات نوظهور مانند فروشگاه های بزرگ مجازی در قالب فضای دیجیتال و مجازی ایجاد شده است، اظهار کرد: ایام کرونا از یکسو موجب رونق کسب و کار در فضای مجازی شده گرچه برخی از مشاغل دیگر را تحت تاثیر قرار داده دست.

وی افزود: چون در فضای مجازی نظارت ویژه نیست می بینیم که چقدر شخصیت های موجه را تخریب کرده و آبروی او را می برند بدون اینکه کسی متعرض او شود؛ کسانی مانند سلبریتی ها هستند که در فضای مجازی دنبال افزایش فالوور هستند در حالی که چندان شخصیت علمی ندارند ولی از طریق این فضا از دولتی حمایت و یا علیه او نظر می دهند.

دکتر سخاوتیان در سخنان مجدد گفت: براساس تعریف فلسفی، حقیقت چیزی است که صلاحیت دارد که باشد ولی در خارج تحقق ندارد ولی واقعیت چیزی است که الان در خارج وجود دارد؛ ما مجاز را در برابر این واقعیت قرار داده‌ایم. بنابراین مجازی که در فضای مجازی به کار می‌بریم در مقابل واقعیت یعنی حقیقت تحقق یافته است.

وی تاکید کرد: ما باید با سه عنصر رسانه، کتاب و ورزش لایه های بنیادین بینشی، کنشی و انگیزشی فرزندان را تربیت کنیم؛ بنده به جای نرم افزارهای نظارتی، نرم افزارهای آموزشی را توصیه می کنم.

مطالب مرتبط

ارسال پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.