گونه شناسی مواد مخدر
نویسنده: حمید فلاحتی
| عوارض | |||
|---|---|---|---|
| اکستازی | اکستازی، MDMA (۳,۴-methylene dioxy meth amphetamine) جزو داروهای شیمیایی است که دارای خواص و اثر محرکزایی و توهمزایی است. در حقیقت MDMA جزو توهمزاهای محرک است. MDMA یا اکستازی اغلب به صورت قرص و یا کپسول تولید و توزیع میگردد. (هرچند که بسیاری از قرصهایی که با این عنوان در بازار به فروش میرسد از ترکیبات غیر متعارف ساخته شده و تقلبی و دستسازند) به علت نداشتن نشان تجاری، درجه خلوص متفاوت و ترکیبات شیمیایی نامشخص، تأثیرات اینگونه داروها، متغیر و نامعلوم است. | اثرات منفی: اختلالات بینایی (تیره و تار شدن، حرکات غیرطبیعی چشم، دندان قروچه (ساییدن دندان)، افزایش ضربان قلب و فشار خون، لرزیدن، افزایش بیش از حد دمای بدن، اضطراب، تشویش و نگرانی، حملههای وحشت زدگی. | |
| ال اس دی (LSD) | ال. اس. دی (d-lysergic acid diethylamide) با نامهای اسید، حبه قرص، سفر، نقطههای ریز، شیشه پنجره، آسمان آبی، کاغذ خشک کن که در سال ۱۹۴۳ توسط آلبرت هوفمن کشف شد، قویترین ماده توهمزایی است که تاکنون شناخته شده است. تأثیرات رفتاری آن حتی با دوز۲۰ میکروگرم هم دیده شده است. LSD دارویی است که احساس شخص را نسبت به جایی که در آن است مختل میکند و اگر زیاد مصرف شود باعث ایجاد توهم میشود. ال. اس. دی از قارچی که بر روی چاودار یا سایر غلات رشد میکند؛ به دست میآید. ولی به طور مصنوعی هم ساخته میشود. مقدار کم ال. اس. دی برای مصارف پژوهشی به طور قانونی تهیه میشود و بیشتر به صورت قرص، کپسول و مایع در آزمایشگاههای غیرقانونی برای پخش در خیابانها تولید میشود. | اثرات مصرف LSD میتواند غیر قابل پیشبینی باشد. این اثرات به میزان مصرف، شخصیت مصرف کننده و در موارد اندکی به محیط و محل مصرف LSD بستگی دارد. معمولاً تأثیرات آن۳۰ تا۶۰ دقیقه پس از مصرف ظاهر میشود و ۶ تا ۱۲ ساعت به طول میانجامد. یکی از اثرات LSD ایجاد تغییرات هیجانی و حسی در مصرف کننده است. این تغییرات بیشتر از علایم فیزیکیِ مصرف است. معمولاً شخصِ مصرف کننده ابتدا دچار هیجانها و احساسات شدید و متفاوتی میشود و یا احساسات و هیجانات او به سرعت تغییر میکند. اگر مصرف LSD بیشتر شود؛ مصرف کننده دچار توهمات بصری لذتبخشی میشود. درک مصرف کننده از زمان و از خودش تغییر میکند. گاه ممکن است به نظر برسد حواس پنجگانه با هم مخلوط شدهاند. حس لامسه بیشتر میشود. مصرف کننده ممکن است حس کند رنگها را میشنود و یا صداها را میبیند. به این حالت حسآمیزی (Synesthesia) میگویند. در بسیاری افراد، این تغییرات حواس، باعث ایجاد ترس و وحشت میشوند. | |
| الکل | الکل خالص، مایعی شفاف است و معمولا دارای ۹۶ تا ۹۷ درجه الکل خالص است. در بسیاری از انواع تخمیرها همیشه مقداری از این الکل به وجود میآید و مقدار کمی از آن نیز در آبهای طبیعی و معدنی یافت میشود. برای تهیه الکل از شیوههای تخمیر مواد نشاستهای و قندی، یا از شیوههای سنتز و مصنوعی استفاده میکنند. الکل اتانول یکی از داروهای اعتیادآور محسوب میشود که به عنوان ماده آرامبخش برای خواص نشاط آور آن مصرف میشود. | اثر اصلی و عمدهی کوتاه مدت الکل بر سیستم اعصاب مرکزی است و به عنوان خوابآور یا بیحس کننده عمل میکند. علاوه بر آن، اثراتی در هوشیاری فرد و اعمال و وظایف دستگاه مغز و اعصاب دارد. به طور کلی اثر الکل بستگی به میزان نوشیدن، اندازه، وزن بدن، وضعیت سلامت جسمی و روحی فرد مصرف کننده، تجربیات فرد از جمله درجه تحمل و وابستگی، خلق و خوی و درجه خلوص نوشیدنی محتوی الکل دارد. مصرف نوشابههای الکلی در ابتدا موجب نوعی آرامش و رها شدن از قیودات و سرخوشی زیاد میگردد، ولی پس از مدتی اثرات واقعی آن از جمله ناهماهنگی در حرکات عضلات (آتاکسی)، اختلال در قضاوت، آسیب اعمال حرکتی و مهارتی، کندی واکنش و فعالیت دماغی و فکری، تشدید حالت تهاجمی و پرخاشگری، تلوتلو خوردن، درهم و بر هم حرف زدن، سوزش قلب، پرحرفی، دوتا دیدن اشیا و افراد، گیج، گُر گرفتگی، کرختی و بیحسی اعضای بدن و افزایش ادرار است. | |
| بنزو دیازپام | تمامی داروهای این خانواده ترکیبات شیمیایی است که در آزمایشگاههای وابسته به شرکتهای داروسازی ساخته میشود. نامهای ژنریک و تجاری داروهای این گروه به شرح زیر است: آلپرازولام (زاناکس)، کلونازپام (ریووتریل)، دیازپام (والیوم)، فلورازپام (دالمین)، لورازپام (آتیوان)، تمازپام (رستوریل) و تریازولام (هالسیون) بنزودیازپینها معمولاً به شکل قرص یا کپسول به رنگهای مختلف در بازار موجود است که به شیوه خوراکی مصرف میشود. معدودی از داروهای این دسته به شکل محلولهای قابل تزریق تولید میشود. | معتادین به بنزو دیازپام معمولاً افسرده، خسته، بیحس و نسبتاً بیقرارند. اغلب دچار بیخوابی میشوند. معتادانی که مصرف بنزو دیازپام را ترک مینمانید از علائم گوناگونی رنج میبرند. لرزش و لقوه، اضطراب زیاد، سرگیجه، بیخوابی، ناتوانی در تمرکز حواس، حالت استفراغ، احساس مزه فلز در دهان، افسردگی، سردرد، بیدقتی، حساسیت بسیار شدید به نور و صدا، خستگی، تار شدن چشم، گُر گرفتن و لرز کردن، دردهای عضلانی کوبیدگی بدن، ناتوانی در حرف زدنِ عادی، اوهام و خیالات، آشفتگی، عرق کردن و از حال رفتن. | |
| پان پراگ | پان پراگ که در کشورهای اندونزی، مالزی، فیلیپین، چین، تایوان، کامبوج، ویتنام، لائوس، هند و پاکستان قرنهاست به عنوان یک ماده نشئگیآور و در عین حال خوشبو کننده دهان مصرف میشود، چهارمین ماده پرمصرف جهان پس از تنباکو، الکل و کافئین است که حداقل ۱۰ درصد جمعیت دنیا در کشورهای آسیای جنوب شرقی- به ویژه هند و پاکستان – این ماده را مصرف میکنند. تحقیقات صورت گرفته در هند، پاکستان و نپال نشان میدهد که در حال حاضر بین ۲۰ تا ۴۰ درصد از جمعیت جوان این کشورها از این مواد استفاده میکنند. تحقیقی که از سوی یک مرکز تحقیقاتی در دانشگاه پزشکی کراچی صورت گرفت، نشان داد که ۴۰ درصد از جمعیت کراچی، حداقل یکبار یکی از محصولات جویدنی درخت بتل را مصرف کردهاند. | احساس سبکی، گیجی و سرخوشی، از دست دادن تعامل رفتاری و حرکتی، ایجاد حرکات غیرطبیعی در چشمها، تغییرات محسوس در فشار خون، افزایش ضربان قلب، دندان قروچه، لرزش، اختلال خواب، اضطراب و بیقراری، افزایش درجه حرارت بدن، وابستگی روحی روانی، بیماریهای لثه و سرطان لثه، پوسیدگی شدید دندانها، سرطان دهان و حنجره، سرطان روده بزرگ و هم چنین بیماریها و نارساییهای کلیوی (به دلیل افزودن ساخارین به این مواد) و در دانشآموزان به دلیل حالت گیجی و نشئگی افت تحصیلی همگی از جمله عوارض و اثرات مصرف این ماده مخدر است. | |
| ترامادول | دارویی ضد درد با اثر مرکزی است. این دارو بر اساس همانندسازی ساختار ملوکولی نارسئین که یکی از آلکالوئیدهای تریاک است ساخته شده است. عمده مصرف این دارو در پزشکی برای کاهش دردهای مفصلی، جراحی، زایمان با میزان درد متوسط تا شدید است و از این جهت ضعیفتر از مورفین، پتدین و قویتر از مسکنهایی نظیر پروفن و استامینوفن است. | عوارض جانبی: خستگی و ضعف عمومی، گشاد شدن رگها، نگرانی، گیجی، اختلالات تعادلی، حالات عصبی، اختلالات خواب، درد شکمی، بی اشتهائی افزایش حرکت رودهها یا یبوست، راش جلدی، اختلالات بینائی، تکرر ادرار و… | |
| تریاک | تریاک مایعی است شیره مانند که از گیاه کال خشخاش به دست میآید. زمانی که این مایع در معرض هوا قرار میگیرد سخت شده و به ماده قهوهای سوخته و یا سیاه رنگی تبدیل میشود. شکل سخت شده آن معمولا تدخین میشود اما به طور خوراکی هم میتوان از آن استفاده کرد. تریاک به طور معمول در کشور برمه و افغانستان کشت میشود. | عوارض مصرف این ماده مخدر عبارتند از: تغییرات شخصیتی مانند: کاهش علایق و انگیزهها، کاهش احساس مسئولیت و کاهش توجه به تحصیل، شغل و خانواده، افسردگی و بیقراری، پرخاشگری، ناشناخته ماندن بیماریهای خطرناک به دلیل کاهش احساس درد، اغماء و مرگ به دنبال مصرف مقادیر زیاد، مشکلات گوارشی نظیر: کاهش اسید معده و اختلال در هضم غذا، تهوع و استفراغ، کاهش فعالیت روده کوچک و بزرگ، یبوست مزمن، بی اشتهایی و کاهش وزن و سوء تغذیه. مشکلات مربوط به بیضه و تخمدان مانند: کاهش میل جنسی، کاهش قدرت و توان جنسی و به هم خوردن دورههای قاعدگی در زنان. مشکلات سیستم ایمنی بدن مانند: تضعیف دفاع بدن علیه بیماریها. نارساییهای ریه مانند: عفونت ریه و ایست تنفسی به دنبال مصرف زیاد. مشکلات پوستی مانند: خارش، تیره شدن رنگ پوست، تیرگی لبها و کهیر. | |
| تمجیزک / نورجیزک | این دارو از ترکیب مورفین صنعتی، هیدروکلراید و دیگر داروهای شیمیایی ساخته شده است. نام تجاری این دارو تمجزیک است و نامهای عامیانه آن که در بین مصرفکنندگان شایع است، تیمجیزک، تیدیجیزک و اورجیزک است و نامهای ژنریک آن که در دستهبندیهای دارویی از آنها یاد میشود بوپرهنرفین و نوپرهنرفین است. | از عوارض اعتیاد به این داروی خطرناک میتوان به علاقه شدید به تزریق و شرطی شدن نسبت به آن، بیقراری شدید و تشنج، کمر درد، بیخوابی، ضعیف شدن و پوکی استخوان به گونهای که با کوچکترین ضربه منجر به شکستگی استخوان میگردد، لکههای پوستی ناشی از آسیبهای کبدی، پرخاشگری، بیحسی بدن و خواب رفتن اعضای بدن، فراموشی، برخورد با دیوار و عدم تشخیص موانع اشاره کرد. | |
| چسبها | چسب، تینر، رنگ، فیکساتور، بنزین پاک کننده، سوخت فندک، بنزین اتومبیل، واکس، مایع کفش، مواد تمیزکننده لوازم فلزی و اَسِتونهایی که برای پاک کردن لاک ناخن به کار میرود دارای بخار قابل احتراقیاند که میتوان آنها را چه از راه بینی و چه از راه دهان استشمام کرد و پس از مصرف احساسی به انسان دست میدهد شبیه به حالتی که پس از مصرف ماده مخدِر قوی دست میدهد. | فردی که بوی چسب را از راه بینی استشمام میکند حرکاتی ناهماهنگ دارد و در صحبت کردن کند است. این شخص ممکن است که در عالم تخیل و اوهام چیزهایی ببیند و بشنود یا چشمانش تار گردد. مو، نفس و یا لباس او احتمالاً بوی حلّال میدهد و روی لباس وی لکههای چسب دیده میشود. چنین شخصی ممکن است اشتهای خود را از دست بدهد و مبتلا به اسهال گردد. فرد معتاد به بوی چسب معمولاً بیقرار است، به آسانی عصبانی میشود، اطراف دهان و بینی او قرمز رنگ است، بینی و چشمهایش آبریزش دارد و علایم سرماخوردگی و سرفه در وی، مدتهای مدید ادامه مییابد. استشمام مواد چسبی امکان دارد به قلب، ریه، کبد، کلیهها و سیستم عصبی فرد معتاد لطمه زند. | |
| حشیش | این ماده، از درختچهای به نام شاهدانه و یا کانابیس بهدست میآید. موادی که از قسمتهای مختلف این گیاه بهدست میآید، نامهای مختلفی دارند؛ مثل: بنگ، حشیش، گرس، علف یا ماریجوانا که بسته به مقدار THc موجود در آنها از قدرت کمتر و یا بیشتری برخوردار هستند. THC یا تترا هیدرو کانابینول Tetra Hidro Canabinol، ماده اصلی این خانواده است که مقدار آن در قسمتهای مختلف گیاه متفاوت است. تصور عامه مردم این است که حشیش یا مواد همخانواده آن اثراتی چون مورفین ندارند پس اعتیاد هم ندارند و اگر دارند، اعتیاد یا وابستگی آن روحی و روانی است در حالیکه اعتیاد به این مواد کاملاً جسمی است و THC مستقیماً روی سیستم ضد درد یا تولید کنندة مواد شبه افیونی جسم اثر میگذارد و باعث تخریب آن میشود. این سیستم، قویترین مواد مخدر طبیعی و شبه افیونی را تولید میکند و بعضی از آنها نظیر دینورفین، ۲۰۰ برابر مورفینِ خالص قدرت تخدیر و تسکیندارند. | از مهمترین اثرات مصرف حشیش میتوان به توهم، خیرهشدن و خیرهماندن به نقطهای خاص، گریه و خنده غیرطبیعی، پرخوری شدید (نشئهخوری)، اختلال در درک زمان، مکان و فواصل اشاره کرد. مهمترین عارضه طولانی مدت مصرف حشیش، اختلال در حافظه، فراموشی و توهمات عجیب و غریب و در نهایت دیوانگی است. | |
| دیفنوکسیلات (لوموتیل) | یک داروی شبه مخدر است که به صورت قرص در داروخانهها وجود دارد. مصرف اصلی آن در درمان اسهال است و در بین مردم نیز به قرص ضد اسهال معروف است. باتوجه به خاصیت مخدری آن مواردی از اعتیاد به آن در بین مردم دیده میشود، گاهی نیز معتادان به سایر مواد مخدر به وقتِ در دسترس نبودن ماده مخدر، خود از این قرص به عنوان جایگزین استفاده میکنند. این قرص همانند سایر مواد مخدر، اعتیاد جسمی و روحی دارد. در افراد معتاد به این دارو قطع ناگهانی آن باعث ایجاد علائم خماری در فرد میشود. | عمده مصرف کنندگان دیفنوکسیلات را افرادی تشکیل میدهند که قصد ترک یا درمان مواد مخدر را داشته و به توصیه دیگران و یا خودسرانه برای از بین بردن علائم ناشی از قطع مواد به مصرف این قرص روی آوردهاند و متاسفانه با افزایش دارو در مواردی شخص، بالغ بر صدها قرص را یکجا مصرف میکند. عوارض سوء مصرف دیفنوکسیلات در افراد با مصرف طولانی مدت و مقدار زیاد دارو متفاوت است و بیشتر شامل علائمی نظیر خشکی دهان، گُر گرفتگی، تاری دید، یبوستهای مزمن، خواب آلودگی، بی اشتهایی، خارش، مشکلات تنفسی، تشنج، اشکال در دفع ادرار، تاولهای شدید عفونی، ناتوانی جنسی، تیکهای عصبی و… است. | |
| ریتالین | برخی افراد برای بیدار ماندن در شبهای امتحان به جای مصرف قهوه و چای از قرصهای ریتالین استفاده میکنند. شواهد حاکی از آن است که این افراد از این قرصها استفاده میکنند تا بتوانند چندین ساعت متوالی بیدار بمانند و به شکل غیر معمولی تمرکز خود را در مدت طولانی حفظ کنند. | عوارض سوء مصرف ریتالین: عصبی شدن و بیخوابی، حالت تهوع و استفراغ، احساس سرگیجه و سردرد، تغییرات ضربان قلب و فشار خون (که معمولا به صورت افزایش است ولی در مواردی نیز به شکل کاهش دیده میشود)، خارش و جوشهای پوست، دردهای شکمی، کاهش وزن و مشکلات معده. | |
| شیشه / آیس/ کریستال | مهمترین ترکیب این ماده مخدر آمفتامین است. این ماده از خود هیچگونه انرژی و شادی ندارد و انرژیهای ذخیره شده جسم را به یکباره آزاد میکند و انرژیای که بایستی در طول چندین شبانه روز مصرف شود، یکشبه استفاده میشود و بعد از تمام شدن اثر آن، شخص مصرفکننده به شدت احساس رکود و خستگی میکند و این آغازی است برای مصرف دوباره و دوباره تا اعتیاد کامل. برای مصرف شیشه ابزار مخصوص وجود دارد که به آن پایپ Pipe گفته میشود و شبیه یک چپق شیشهای است. | عوارض مصرف این ماده، بسیار خطرناک و سنگین است. مصرفکنندگان این ماده در دفعات اولیه مصرف، گاه تا ۷۲ ساعت نمیخوابند. در این مدت، سطح انرژی بسیار بالا، توهم شدید و خیره شدن به یک نقطه خاص برای چندین ساعت و همینطور رفتارهای بیپروا، از حالات نشئگی این ماده محسوب میشود. پس از بین رفتن اثر این ماده، شخص مصرفکننده طوری احساس خستگی و کوفتگی میکند که ممکن است حدود ۴۸ ساعت یا ۲ شبانهروز به صورت پیوسته خواب باشد و پس از بیداری، سردردهای شدید، بیقراری، لرزش و حرکات غیرعادی اعضاء بدن مثل دست و سر از حالات آن است. از مهمترین عوارض طولانی مدت مصرف شیشه که معمولاً بعد از گذشت کمتر از ۶ ماه مصرف، خود را نشان میدهد اختلال شدید در عملکرد دریچه پروستات است که معمولاً ادرار و اسپرم با هم دفع میشوند. آسیبهای شدید کبدی و جوشهای صورت، ایجاد عفونت در دستگاه گوارش، خصوصاً رودهها، کوچک شدن بیضهها به همراه درد شدید و تضعیف قوای جنسی از دیگر عوارض این ماده مخدر خطرناک است. | |
| فن سیکلیدین (گرد فرشته) | پودر کریستالی سفید رنگی است که به راحتی در آب قابل حل است اما امروزه ترکیب آن با مواد دیگر باعث تغییر رنگ از آجری تا قهوهای و تغییر شکل از پودر به آدامس شده است. مواد شیمیائی مورد نیاز برای ساخت آن بسیار ارزان و قابل دسترساند و به صورت قرص، پودر و کریستال وجود دارد که با توتون سیگار یا گراس مخلوط شده و تدخین میگردد. میشود آن را انفیه کرد و یا از هر غشا مرطوبی (واژن، رکتوم، چشم) قابل حل است. این ماده بسیار سریع و در مدت چند ثانیه اثر میکند. در دوزهای پایینتر، احساس آرامش کاذب، مورمور شدن و کرختی ایجاد میکند و به تدریج تبدیل به احساس جدائی، دوری و بیگانگی نسبت به محیط پیرامون میشود . | مصرف این نوع از مخدر منجر به بریده بریده حرف زدن، عدم تعادل و هماهنگی در اندامها همراه با حس قدرت و احساس شناور بودن میشود که از ۴ تا ۶ ساعت ادامه دارد. افسردگی متعاقب دوز حاد آن تا ۲۴ ساعت ادامه مییابد. در دوزهای بالاتر برخی افراد دچار گیجی، محبت، حالت آزار رساننده و اضطراب شدید میشوند و در این مرحله شخص، مرتکب خشونتهای شدید رفتاری میگردد که یکی از خطرناکترین عوارض سو مصرف pcp است و به مرگ فرد مصرف کننده و یا هر شخص دیگری منجر میشود. در صورت مصرف مداوم، عوارضی چون خیرگی بدون هدف، حرکات سریع چشم، راه رفتن نامتعادل، توهمات شنوایی، تغییر اشکال هندسی، اختلالات رفتاری و فراموشی ظاهر میشود. pcp همانند اغلب مواد مخدر توهمزا، وابستگی جسمانی حاد ایجاد نمیکند ولی این ماده به میزان زیادی باعث ایجاد وابستگی روانی میشود. | |
| قرصهای روانگردان (خوابآورها) | داروهایی که در حال حاضر بیشترین سوء مصرف را دارند و اعتیاد به آنها نسبتاَ زیاد است را می توانیم به سه دسته کلی تقسیم کنیم: ۱. خانواده بنزو دیازپینها شامل: دیازپام، لورازپام، اگزازپام، پرازپام، هالازپام، آلپرازولام، فلورازپام، تمازپام، کلونازپام و کلرودیازپوکساید. ۲. باربیتوراتها شامل: پنتو باربیتال، آموباربیتال، سکوباربیتال و فنوباربیتال. ۳. ضد افسردگیهای سه حلقهای شامل: ایمیپرامین، آمیتریپتیلین، نورتریپتیلین، پروتریپتیلین، تری میپرامین و دزیپرامین | عوارض جانبی: خواب آلودگی و خستگی، عدم هماهنگی عضلات، ضعف، سرگیجه، گیجی، آلرژی، تاری دید، توهم، بیحالی، تعریق، خشکی دهان، بثورات جلدی و سر درد، اشکال در گفتار، حافظه و قضاوت، حالت تهوع، استفراغ و سوزش سرِ دل، ایجاد فراموشی پیشگستر، خشونتطلبی و پرخاشگری، بیخوابی، تحریکپذیری، افسردگی و اختلال در حفظ تعادل. وابستگی:(DEPENDANCY) پس از ایجاد تحمل و افزایش دوز مصرفی و مصرف مداوم داروهای آرامبخش، در فرد وابستگی روانی و جسمانی نیز ایجاد میگردد. هنگامی هم که مصرف کننده به طور ناگهانی مصرف دارو را قطع میکند دچار علایم محرومیت(WITHDRAWL) میگردد. این علایم شامل بیقراری، بیخوابی، اضطراب، تهوع، کرامپ شکمی، تپش قلب، لرز، رعشه، درد عمومی، اسهال، توهم، افسردگی، پارانویا، هذیان، کاهش اشتها، حملات وحشتزدگی، پرفشاری خون، بیخوابی، اسپاسم عضلات، حساسیت به نور و صدا، تشنج و مرگ است. باربیتوراتها اعتیادآورتر از بنزو دیازپینها هستند. خودکشی با مصرف دوز بالای آرامبخشها از اثرات این مخدر است. | |
| کانابیس (ماری جوانا) | کانابیس را مانند سیگار میکشند و بوی مخصوصی در فضا میپیچید. کانابیس (که به نامهای بنگ بانگ، چرس، گنجه گوج، گرس حش حش، حشیش، هپ، هرب، خمپ هندی، ماری جوانا، مری جین، پات، رداویل، ریفر، اسمش، چای استیک تایلندی، ووید نیز معروف است) یکی از غیرقانونیترین و در عین حال رایجترین مواد مخدر در جهان است. گفته میشود که بین ۴۱ تا ۴۷ میلیون آمریکایی مصرف آن را آزمایش کردهاند و بین ۱۶ تا ۲۰ میلیون نفر نیز همواره آن را مصرف مینمایند. | استعمال کانابیس حواس انسان مانند لامسه، شنوایی و بویایی را تقویت مینماید و مصرف کنندگان آن ممکن است به اوهام و تخیلات پردازند و بسیار خوشحال و آرام به نظر آیند. قیمت این ماده گران است و کسانی که آن را مصرف مینمایند ممکن است برای به دست آوردن آن با مشکلات مالی مواجه گردند. مصرف طولانی این ماده گاهی موجب اختلالاتی در ریه مصرف کنندگان میگردد، اما بروز مشکلات جسمانی و روحی در آنان نسبتاً کمتر دیده میشود. خطر اصلی برای مصرف کنندگان این است که آنان غالباً در مسیر قاچاقچیانی قرار میگیرند که مواد خطرناک دیگری نیز عرضه میدارند. | |
| کتامین | کتامین اخیراً به عنوان داروی کلوپها مشهور شده است چرا که در شبنشینیهای کلوپ مصرف زیادی دارد. کتامین اثرات گسستگی مشابهی ایجاد میکند. اثرات دارو ۱ تا ۴ ساعت بسته به شیوه و مقدار مصرف دارو متغیر است. | برخی مصرف کنندهها تجربیات معنوی با آن دارند در حالیکه مصرف کنندههای دیگری تحریکپذیری ناخوشایند، گیجی، سرگشتگی و رفتار غیرمنطقی را تجربه میکنند. اثرات منفیتری نیز در دوزهای بالاتر ایجاد میشوند. | |
| کراک | مادهای محرک است که از تصفیه کوکائین به دست میآید و به اشکال مختلف، تدخین (استنشاق دود) میشود. اما کراکی که در ایران رایج است از مشتقات هروئین است و در صورتی که به صورت علمی تولید شود از تصفیه هروئین به دست میآید. کراک مادهای بیبو است، مصرف آن راحت است و با یک فندک در هر جایی که باشی میتوانی مصرف کنی؛ درست برخلاف مصرف تریاک و یا هروئین. | از جمله نشانههای اعتیاد به کراک میتوان به تغییرات بارز در شخصیت و رفتار، از دست دادن توجه و تمرکز، کاهش وزن، ناپدید شدن لوازم قیمتی خانه و نداشتن توضیح قانعکننده برای مقدار پول خرج شده، رفت و آمد با افراد معتاد، آشفتگی چشمگیر، رفتار کینهتوزانه با افراد خانواده و دوستان، برنامه خواب نامنظم، بی توجهی به آراستگی ظاهری، پارانویا شدید (سوء ظن به همه)، بیقراری و یک نشانه ابتدایی سوء مصرف کرک، جدایی ناگهانی جسمی- روحی فرد از کانون خانواده و تغییر رفتار چشمگیر اوست. | |
| کوکائین | کوکائین از برگهای بوته کاکائو که عمدتا” در آمریکای جنوبی کشت میشود استخراج میگردد. چهار روش اولیه استفاده از کوکائین شامل: ۱. استشمام – با این روش، کوکائین به جذب شدن از طریق لایههای درونی بینی وارد بدن میشود. ۲. تزریق مصرف کننده با مخلوط کردن پودر کوکائین با آب با استفاده از سرنگ مواد را درون رگ تزریق میکند. ۳. هیدروکلورید کوکائین تبدیل به مادهای سخت و کلوخی (Free basing). سختسازی میشود که قابل تدخین است. ۴. کوکائین کراک از ترکیب هیدروکلورید کوکائین با آمونیاک و دوکربنات سودا (جوش شیرین) و چندین مواد دیگر به شکل مادهای با تکههای سخت به دست میآید که آن را کراک مینامند. این ماده با استفاده از پیپ شیشهای تدخین میشود. | اثرات کوتاه مدت آن مشابه آمفتامین است ولی با مدت زمان کوتاهتر، احساس افزایش انرژی، چابکی و سرخوشی را زیاد میکند. از جمله اثرات آن پس از مصرف عبارت است از افزایش ضربان قلب، نبض، تنفس، درجه حرارت بدن، فشار خون، گشادگی مردمک چشم، پریدگی رنگ، کاهش اشتها، تعرق شدید، تحریک و هیجان، بیقراری، لرزش به خصوص در دستها، توهمات شدید حسی، عدم هماهنگی حرکات، اغتشاش دماغی، گیجی، درد پا، فشار قفسه سینه، تهوع، تیرگی بینایی، تب، اسپاسم عضله، تشنج و مرگ. در حالت قطع ماده نیز افسردگی شدید حادث میشود. در مسمومیت حاد با کوکائین، فرد مصرف کننده دچار بیقراری و تشویش، هیجان، شوریدگی فکر و اختلال تنفسی میشود و ضربان، تنفس و فشار خون فرد افزایش مییابد. از جمله اثرات بلندمدت آن از دست دادن وزن بدن، یبوست، بیخوابی، ضعف جنسی، دپرسیون تنفسی، اشکال در ادرار کردن، تهوع، کمخونی، رنگ پریدگی، تعرق شدید، دردهای شکمی و اسهال، اختلالات در هضم و دستگاه گوارش، سردرد، لرزش دستها، لرزش و تشنج، پریدن عضلات و سفتی آنها، هپاتیت، آب ریزش دائمی بینی، ایجاد زخم، آماس و جوشهای پوستی به خصوص اطراف مخاط گوش و بینی، زخم مخاط بینی (در مصرف به صورت انفیه)، اضطراب، بی قراری، تشنجپذیری شدید، سوء ظن، گیجی، اختلالات درک زمان و مکان، رفتار تهاجمی، تحریکپذیری شدید، افسردگی، پرخاشگری، تمایل به خودکشی، توهمات و اختلال در حواس (به خصوص بینایی، شنوایی و لامسه)، افکار هذیانی و گاهی اشتهای کاذب و سرانجام ناراحتی جدی دماغی و روانی به نام سایکوز و کوکائین. | |
| کدئین | کدئین به عنوان یک آرام کننده و ضد درد جزو مواد نارکوتیک و از مشتقات تریاک به شمار میرود. و در ساخت با غلظت ۱۰/۱ درصد تا ۲% درصد ساخته میشود. کدئین سولفات نیز به صورت کریستالهای سوزنی شکل بی رنگ یا سفید یافت میشوند که پودر آن قابلیت حلالیت در آب را دارد و کمی از آن در الکل موجود است. در اشکال مختلف دارویی دیگر مثل قرص، شربت و کپسول یافت میشود. کدئین در شکل شربت که از راه خوراکی تجویز میشود جهت تسکین سرفههای غیر خلطی و همچنین ترکیب آن با بعضی از داروها غیر نارکوتیک مسکن جهت تسکین درد تجویز میشود. کدئین میتواند از راه خوراکی (PO)، زیرجلدی (SC)، داخل ماهیچهای (IM) و مقعدی (PR) مصرف گردد. | عوارض این مخدر عبارتند از: ساپرس کردن یا جلوگیری و توقف احساس پاسخ به درد، سرخوشی، خواب آلودگی، سستی، کاهش اعمال فیزیکی در بعضی افراد و افزایش اعمال فیزیکی در بعضی دیگر، ترس، بی احساسی و احساس خستگی کردن، تنگی مردمک چشم، اختلال مغزی، عدم دید در شب، توهم و متوقف کردن سرفه. پایین آوردن و کاهش سرعت تنفس، تهوع و استفراغ، یبوست، کاهش اشتها، کاهش حرکات معده، خشکی دهان، واکنشهای آلرژیک، مشکلات تنفسی، تورم لبها و زبان و صورت، تعریق، کاهش میل جنسی، خارش پوست. | |
| متا آمفتامین | این دارو جز و دسته داروهای محرک است. نامهای تجارتی آن شامل: ICE، obetrol، Desoxyn و Biphetamine است. در پزشکی، این دارو در درمان اختلالات توجه (Attention deficit disorder)، نارکولپسی و کنترل وزن به کار میرود. مصرف این دارو ممکن است باعث وابستگی جسمیگردد ولی در حد بالایی باعث وابستگی روانی میگردد. این ماده به فرمهای قرص، پودر و دانههای کریستالی وجود دارد. | عوارض مصرف این مخدر: احتمال منجر شدن به سندرم سروتونین که علایم آن عبارت است از انقباض غیر ارادی ماهیچهها، احساس خستگی, تعریق، تکانهای غیر ارادی بدن، افزایش عکسالعمل، انقباض ناگهانی عضله و نهایتاً گیجی وکما که منجر به مرگ میشود. | |
| متادن | متادون ماده مخدر مصنوعی است که به صورت قرص، شربت و آمپول مورد استفاده قرار میگیرد و نوع قرص و شربت آن با دوزهای مشخص به طور خوراکی مصرف میشود. این ماده میتواند معمولاً خماری و اشتیاق معتادان به هروئین را تا ۲۴ ساعت کنترل کند. بیماران معمولاً از نظر فیزیکی به همان اندازه به متادون وابستهاند که به هروئین و یا هر ماده مخدر دیگری وابسته بودند. مدت زمان تأثیر هروئین در بدن حدود ۲ ساعت است در نتیجه مصرف کنندگان نیاز دارند که چندینبار در روز از این ماده استفاده کنند در حالیکه این دارو میانگین بین ۲۴ تا ۷۴ ساعت، با درنظر گرفتن میزان مصرف و سوخت و ساز بدن افراد، تداوم دارد. | از معمولترین عوارض استفاده از متادون میتوان از خوابآلودگی، منگی، ضعف، ناخوشی، خشکی دهان، اختلال دریچه پروستات و تأخیر در روند ادرار طبیعی، یبوست و یا نوسان تنفسی نام برد. حساسیت پوستی، کهیر، خارش، سردرد، سرگیجه، فقدان تمرکز، احساس مستی، گیجی، افسردگی، ضعف بینایی، رنگ پریدگی، عرق کردن، طپش قلب، حالت تهوع و استفراغ از عوارض احتمالی استفاده از متادون هستند. علائم استفاده مفرط یا استفاده بیش از حد متادون شامل موارد ذیل است: خوابآلودگی، گیجی، رعشه، تشنج، منگی که منجر به کما میشود، سرمای بدن، افت فشار خون و کندی نسبی ضربان قلب. | |
| مسکالین (کاکتوس مسکال) | مسکالین یا همان کاکتوس مسکال یک کاکتوس کوچک و بدون خار با نام علمی Lophophora williumsii است که ترکیب اصلی آن مسکالین و از مواد توهمزا است. نحوه تهیه آن به این صورت است که تکههایى از قسمت فوقانى این گیاه را بریده و پس از خرد کردن میجوند و یا با ساییدن آن را به صورت پودر درآورده و با ریختن به داخل کپسول، مورد استفاده قرار میدهند. بخش فوقانی این کاکتوس که بالای سطح زمین قرار میگیرد و به آن تاج کاکتوس میگویند از قسمتهای دکمه مانند نامتقارنی تشکیل شده که آنها را از ریشه جدا کرده و سپس خشک میکنند، معمولا این دکمهها جویده یا در آب خیسانده میشوند که مایع حاصل از آن سکرآور است. دوز توهمزایی مسکالین ۵/۰ – ۳/۰ گرم بوده که اثر آن تا ۱۲ ساعت باقی میماند. کاکتوس مسکال با ایجاد توهمات بصری شدید برای فرقههای بومی حایز اهمیت بود که اثرات آن همانند علایم بیماری روانی ناشی از مصرف مواد شیمایی مشابه به نظر میرسد. | مسکالین از روده جذب خون میشود. نیمه عمر آن حدود ۲ ساعت و مدت اثر آن ۸ تا ۹ ساعت است. مقدار مرگ آور آن حدود ۱۰ تا ۳۰ برابر مقدار آن است و خطر مسمومیت آن از سایر توهمزاها بیشتر است. مسکالین باعث توهمهای بینایی میگردد. مسکالین به صورت مصنوعی به شکل کریستالهای نمک تولید میشود. از آنجا که تهیه مسکالین به روش صنعتی هم امکانپذیر است، غالبا در کپسولهایی که به عنوان اکستازی به فروش میروند، یافت میشود. همچنین عوارض عمومی آن شامل: خیال بافی با درجههای مختلف، توهم، سردرگمی، ناهماهنگی و گیجی است. مسکالین ادراک بینایی و شنوایی را تغییر میدهد اگر چه توهمات واقعی به ندرت ایجاد میشوند. اشتها بر اثر این دارو کاهش مییابد. اثرات ذهنی ناخوشایند به ویژه در افراد نگران یا افسرده ممکن است به وجود آید. | |
| کاکتوس سن پدرو | کاکتوس سن پدرو که به نام تریکوسروس پاچانوا نیز نامیده میشود یک کاکتوس خودرو در نواحی کوههای آند کشور پرو است. دارای ۶ تا ۸ پره در اطراف خودش است. قدمت مصرف ان به ۳۰۰۰ سال قبل از میلاد مسیح میرسد. همانند کاکتوس مسکال، ترکیب فعال و اصلی آن مسکال (نوعی آلکالوئید سمی) است. این کاکتوس را تقریبا از همهجا و حتی از طریق اینترنت هم میتوان خریداری کرد. | کاکتوس میتواند اثرات دیگری نیز داشته باشد که از چند ماده فعال موجود (به جز مسکالین) در آن به وجود میآید. مواد شیمیایی شبه استریکنین میتواند موجب تهوع، استفراغ و گاهی لرز و تعریق شوند. این دارو میتواند خطر اختلالات ذهنی را به ویژه در کسانی که دچار مشکلات روانیاند افزایش دهد. مطالعات نشان دادهاند که بعد از مصرف، مسکالین بیشتر در کبد تجمع مییابد (غلظت آن در کبد بالا میرود) تا در مغز و بنابراین ممکن است برای کسانی که ناراحتی کبد دارند خطرناک باشد. | |
| مورفین | مورفین از تریاک استخراج میشود و یا مستقیما از ساقه خشخاش بهدست میآید و به صورت پودری کریستالی به رنگ قهوهای روشن و یا سفید است. مورفین به اشکال قرص، کپسول، پودر یا محلول عرضه میشود و از طریق خوراکی، کشیدن از راه مجاری تنفسی و تزریق زیر پوستی و داخل سیاهرگی مورد استفاده قرار میگیرد. | از تأثیرات مورفین تغییر در هوشیاری و اندیشه است بدین معنا که آگاهی فرد نسبت به خود و محیطش تغییر پیدا میکند. چرت زدن، ناتوانی در تمرکز فکر، اشکال در فکر کردن، خیره شدن، کاهش تیزبینی و خماری در زمره علائم چنین حالتی هستند. همچنین تنبلی و بیحرکتی پیامد استعمال مورفین است. تنفس انسان با نظم معینی تحت عملکرد مراکزی که در بصل النخاع و پل دماغی واقعاند صورت میگیرد. مورفین اثر وقفه دهنده و فرونشاننده بر مراکزی دارد که کنترل و نظم تنفس در اداره آنهاست بنابراین حتی مقدار کم مورفین میتواند سبب بروز اختلالاتی در تعداد تنفس، حجم هوای دم و بازدم و گاهی بینظمیهای خاص دیگر شود. اگر مورفین داخل رگ تزریق شود بعد از حدود هفت دقیقه اثرات فرونشاننده آن آشکار میشوند اما اگر همین مرفین، عضلانی تزریق شود تقریبا سی دقیقه زمان برای ظهور اثراتش لازم خواهد بود. در صورت تزریق زیر جلدی، حدود نود دقیقه طول خواهد کشید تا اختلالات تنفسی بروز کند و البته اگر خوراکی مصرف شود باز هم مدت بیشتری لازم خواهد بود. با تأثیر بر قسمت خلفی هیپوفیز، باعث افزایش ترشح هورمون آ. اج (که از قسمت خلفی هیپوفیز ترشح میشود) و کاهش حجم ادرار میشود. از نظر تأثیر بر قسمت قدامی هیپوفیز، باعث مهار ترشح هورمون محرک غده فوق کلیوی و تأثیر بر غده تیروئید را کاهش میدهد. در تمامی هورمونهای محرک غده تناسلی بر اثر یک تزریق مورفین بر مراکز یا تزریقهای مداوم مهار شده و در نتیجه بینظمی در قاعدگی، نازایی و غیره ممکن است اتفاق بیفتد. مردمک چشم تحت کنترل اعصاب مرکزی در روشنایی زیاد، تنگ و در تاریکی گشاد میشود و به این ترتیب موجود زنده را از نقطه نظر بینایی کمک میکند. مصرف مورفین باعث تنگ شدن مردمک در هر نوبت استفاده میشود. از این پدیدهی تنگ شدن مردمک چشم و به وجود نیامدن تحمل میتوان در جهات مختلف استفاده کرد؛ مثلا میتوان گفت که آیا شخص که در حال ترک اعتیاد است و یا از مخدرها استفاده کرده یا نه. مورفین باعث کاهش فشار خون در عروق مغز و نیز باعث گشادی و افزایش فشار مایع مغزی میگردد و مورفین و مشتقاتش باید در بیماران قلبی و ریوی با احتیاط کامل استفاده شوند زیرا همین تغییرات اندک موجب مرگ میشوند. مورفین باعث کاهش ترشح شیره معده و کم شدن حرکات معده و تأثیر در تخلیه محتویات معده به روده میشود که ترشح لوزالمعده و صفرا به داخل روده باریک کم میشود. نتیجه این تأثیرات تاخیر در تخلیه روده باریک، جذب زیاد آب، سوء هضم و جذب مواد غذایی و یبوست است. مورفین بر مجاری ادرار و مثانه باعث احساس تکرار ادرار از یک سو و اشکال در دفع ادرار میگردد. مورفین باعث گشاد شدن پوست، تعریق و خارش است. تأثیر مورفین بر هورمونهای جنسی، انسان را ممکن است به سوی عقیم شدن سوق دهد. | |
| هروئین | از یک کیلوگرم مورفین حدود ۹۰۰ گرم هرویین به دست میآمد که به آن دی استیل مورفین نیز گفته میشود. هرویین اصل یا لابراتواری که هنوز هم به صورت قاچاق تولید میشود پودری سفیدرنگ است اما هروئینهایی که به هروئین خیابانی شهرت دارند کرم رنگ و بعضاً قهوهای روشناند. این ماده به صورت مصرف کشیدنی با زرورق، استنشاقی و تزریق وریدی مصرف میشود. نشئگی هروئین در مقایسه با تریاک از دوام، ماندگاری و طول عمر کمتری برخوردار است. مصرف کنندگان هروئین تنها چند دقیقه و حتی در روش تزریق پس از چند ثانیه به اوج نشئگی میرسند اما با گذشت یکی دو ساعت دوباره سطح نشئگی پایین میآید و مصرف کننده خمار میشود. | مصرف میزان زیاد هروئین باعث بروز بیحسی شدید، کما، و اختلالات تنفسی میشود. عوارض فیزیکی ناشی از مصرف بلند مدت هروئین به ندرت خطرناک میشود. برخی از این عوارض عبارتند از: یبوست مزمن، بروز اختلال و بی نظمی در عادتهای ماهانه زنان، ذات الریه، و کاهش مقاومت در برابر عفونتها و بیماریهای مختلف. | |
| کروکودیل (نمک حمام) | ترکیب این مخدر از بنزین، تینر نقاشی، جوهر نمک، کدئین و فسفر قرمز است که به صورت قرصِ بلور شکل ساخته شده و به صورت تزریق و یا مصرف خوراکی استفاده می شود. | سبزی رنگ کل بدن، تضعیف سیستم ایمنی، ایجاد زخم و قانقاریا در پوست، مرگ در کمتر از یک سال از عوارض و پیامدهای مصرف این مخدر است. | |
| ماشروم | این مخدر برگرفته از یک نوع قارچ سمی است که صورت برگههایی شبیه کاغذ شامل قطعات کوچک مکعب که مواد مخدر روی آنها قرار داده شده تهیه می شود و استعمال آن استعمال به صورت کشیدنی، مخلوط شده با توتون، دم کردنی و خشک شده است. | پیامدهای مصرف این ماده مخدر: توهمزایی بسیار شدید و طولانی، کاهش تنفس، افزایش ضربان قلب و فشار خون، گشادی مردمک چشم، گُر گرفتگی، اختلال در عملکرد کلیهها، سفت شدن عضلات بدن، بالا رفتن دمای بدن، حالت گیجی و خواب آلودگی، درد شکم، اسهال، تهوع و مرگ | |
| گل (نام دیگر: شهرزاد) | این مخدر از ماری جوانا گرفته شده که به صورت پودر سبزرنگی تولید می شود و استعمال آن از طریق کاغذ سیگار است. | اضطراب، حملات همراه با وحشتزدگی، خندههای بیمورد، خشکی دهان، ضربان قلب بالا، فراموشکاری، سندروم بیانگیزگی و اشتهای سیریناپذیر، توهم شدید از عوارض مصرف این مخدر هستند. | |
| اسید | دارویی است که از قارچی انگلیسی به نام ارگوت که بر روی گیاه چاودار زندگی میکند، به دست میآید. این مخدر به صورت قرص، کپسول و کاغذ ساخته می شود و به صورت جاسازی روی ورقههایی رنگی شبیه به عکس برگردان یا تمبر و قرار دادن آن در دهان استفاده می شود. | عوارض استفاده از این مخدر عبارتند از: گشاد شدن مردمک چشمها، بالا رفتن دمای بدن و ضربان قلب و فشارخون، عرق کردن، لرز، رعشه، سرگیجه، گرگرفتگی، تاری دید، تهوع، بیخوابی، بی اشتهایی، توهم، ناهنجارهای تنفسی، کما از عوارض مصرف این ماده هستند. | |
| اشک | این مخدر از هروئین غلیظ و فشرده به همراه داروهای آرامبخش و کورتن به صورت پودر کرم مایل به قهوهای ساخته می شود. عرضه آن به صورت کپسول یا در ورق آلومینیومی است که از راه استنشاق استفاده می شود. | عوارض مصرف این ماده مخدر عبارتند از: لذت و سرخوشی، کج خلقی و افسردگی، احساس بی ارزش بودن و ولع فراوان برای مصرف مجدد، تیره شدن پوست، اضطراب و بیقراری، وابستگی شدید، کاهش سطح هوشیاری، عدم تعادل، بی حوصلگی، کاهش میل و توانایی جنسی، کاهش وزن، چرت زدن دائمی، بی توجهی به وضعیت بهداشتی و سلامتی. | |
| تسبیح | از آمفتامین و آیس به شکل دانههای گرد به صورت رشتههایی از جنس آمفتامین ساخته شده و به صورت خوراکی و استنشاق استفاده می شود. | سکته مغزی، از دست دادن حس بویایی و چشایی، فراموشی، ضعف بینایی از پیامدهای مصرف این ماده هستند. |
پایش سبک زندگی، سال دوم، شماره ۱۰، آذر ۱۳۹۴، صفحات ۸۴-۹۶.
