طراحی زندگی ۶ | چرا بدون هدف، زمان به ضرر ما کار میکند؟
به گزارش واحد رسانه مؤسسه فرهنگیهنری سبک زندگی آلیاسین، جلسه ششم از سلسله جلسات آموزشی «طراحی زندگی» با محور قدرت زمان روز دوشنبه ۶ بهمنماه ۱۴۰۴ با ارائه حجتالاسلام دکتر محمدتقی فعالی برگزار شد.
این نشست، در ادامه مباحث پیشین، به این پرسش بنیادین پرداخت که چرا در نبود هدف روشن، حتی گذر زمان میتواند بهجای رشد، به فرسایش تدریجی سبک زندگی انسان منجر شود.
طراحی زندگی؛ پروژهای فراتر از مدیریت روزمره
در آغاز جلسه ششم، دکتر فعالی با تأکید بر پیوستگی جلسات «طراحی زندگی»، یادآور شد که این مباحث صرفاً مجموعهای از توصیههای کاربردی یا تکنیکهای بهرهوری نیست، بلکه نگاهی سیستمی و عمیق به زندگی انسان ارائه میدهد.
طراحی زندگی، پروژهای بلندمدت است که زمان، اخلاق، انتخاب و هدف را در یک منظومه واحد معنا میکند.
چرا بدون هدف، زمان به ضرر انسان کار میکند؟
زیرا نبود هدف مشخص باعث میشود انتخابهای روزمره جهت نداشته باشند و زمان، بهجای رشد، موجب فرسایش تدریجی سبک زندگی شود.
زمان؛ خنثی یا جهتدار؟
یکی از پرسشهای محوری این جلسه آن بود که آیا زمان ذاتاً به نفع انسان عمل میکند یا علیه او؟
پاسخ ارائهشده روشن بود: زمان به خودی خود خنثی است، اما جهتگیری آن کاملاً وابسته به اهداف و انتخابهای انسان است. اگر هدف مشخصی وجود نداشته باشد، گذر زمان نهتنها کمکی به رشد نمیکند، بلکه میتواند به عامل استهلاک روحی، ذهنی و معنوی تبدیل شود.
از عبادت تا سبک زندگی؛ اهمیت کیفیت عمل
پیش از ورود مستقیم به بحث مدیریت زمان، استاد با طرح یک مبنای قرآنی، نگاه شرکتکنندگان را به کیفیت عمل جلب کرد.
با بررسی تفاوت میان «صلاه» و «اقامه صلاه» در آیات قرآن، تأکید شد که آثار تربیتی و اخلاقی نماز، تنها زمانی محقق میشود که نماز اقامه شود؛ یعنی با حضور قلب، توجه و محافظت از غفلت.
نماز مقیم و نماز غافلانه
بر اساس تفسیر آیات و توضیحات ارائهشده، نماز دو حالت کلی دارد:
-
نماز مقیم: نمازی همراه با حضور ذهن و مراقبت قلبی
-
نماز غیرمقیم: نمازی عادتگونه و غافلانه
دکتر فعالی با اشاره به تفسیر علامه طباطبایی در المیزان، بیان کرد که محافظت از نماز به معنای محافظت آن از سهو، بیتوجهی و انحراف است؛ نکتهای که در تمام اعمال انسانی، از جمله مدیریت زمان، قابل تعمیم است.
هدفگذاری در طراحی زندگی چه نقشی دارد؟
هدفگذاری آگاهانه، نقطه آغاز مدیریت زمان است و به انسان کمک میکند مصرف زمان خود را معنادار، جهتدار و قابل ارزیابی کند.
مدیریت زمان بدون حضور ذهن، یک توهم مدرن
در ادامه جلسه، این اصل به حوزه سبک زندگی تعمیم داده شد. همانگونه که عبادت بدون توجه قلبی کماثر است، مدیریت زمان بدون هدف و حضور ذهن نیز صرفاً یک توهم بهرهوری است.
برنامهریزیهای دقیق، اپلیکیشنها و جدولها، زمانی معنا پیدا میکنند که انسان بداند «برای چه چیزی» زمان خود را صرف میکند.
آفت پنهان سبک زندگی؛ تحقیر و تمسخر
یکی از بخشهای مهم و اخلاقمحور جلسه ششم، بررسی رفتارهایی بود که بهصورت پنهان، کیفیت زندگی انسان را تخریب میکنند. در این میان، تحقیر و تمسخر دیگران بهعنوان یکی از آفات رایج معرفی شد.
تحلیل این رفتار نشان داد که تمسخر، غالباً ریشه در احساس ضعف درونی دارد و فرد، با کوچککردن دیگران، تلاش میکند کمبودهای خود را پنهان کند.
شوخی، مجوز گناه نیست
دکتر فعالی با تأکید بر نقش زبان در سلامت قلب، هشدار داد که هیچ گناهی در قالب شوخی موجه نمیشود.
شوخیهای تحقیرآمیز، به دلیل عادیشدن تدریجی، اثرات مخرب عمیقی بر شخصیت فرد و روابط اجتماعی او بر جای میگذارند و یکی از نشانههای سبک زندگی ناسالم بهشمار میآیند.
بازگشت به محور اصلی؛ هدفگذاری، قلب مدیریت زمان
پس از طرح مباحث اخلاقی، جلسه به موضوع اصلی بازگشت: هدفگذاری.
بر اساس محتوای ارائهشده، هدفگذاری نخستین و اساسیترین گام در مدیریت زمان است. بدون هدف، انسان نهتنها نمیداند زمان خود را چگونه مصرف کند، بلکه حتی متوجه هدررفت آن نیز نمیشود.
زندگی بیهدف؛ پیامدهای تدریجی و خاموش
زندگی بدون هدف روشن، الزاماً با بحرانهای ناگهانی آغاز نمیشود؛ بلکه پیامدهای آن بهتدریج و خاموش ظاهر میشوند، از جمله:
-
روزمرگی و بیانگیزگی
-
احساس پوچی و بیمعنایی
-
سردرگمی در تصمیمگیری
-
فرسایش روحی در میانسالی
-
حسرت نسبت به گذشته
این پیامدها نشان میدهد که زمان، در نبود هدف، میتواند علیه انسان عمل کند.
هشدار درباره سن شکلگیری بنیانهای زندگی
در بخش مهمی از جلسه، دکتر فعالی به یک قاعده تجربی اشاره کرد: بخش عمدهای از بنیانهای علمی، اخلاقی و شخصیتی انسان تا حدود ۴۰ سالگی شکل میگیرد.
پس از این سن، اگرچه رشد ممکن است، اما اصلاح بنیادین مسیر زندگی دشوارتر خواهد بود. این هشدار، اهمیت هدفگذاری زودهنگام را دوچندان میکند.
هدف مطلوب؛ تفاوت آرزو و مقصد
در ادامه، مفهوم هدف مطلوب تبیین شد. هدف مطلوب نه یک خیال دوردست است و نه آرزویی غیرواقعی. چنین هدفی دارای دو ویژگی اساسی است:
-
قابل تحقق و واقعی باشد
-
همتبرانگیز و نیازمند تلاش مستمر باشد
با ذکر مثالهایی از زندگی فردی و اجتماعی، نشان داده شد که بسیاری از ناکامیها ناشی از اشتباهگرفتن آرزو با هدف است.
این جلسه به بررسی پیوند میان اخلاق، کیفیت عمل، هدفگذاری و قدرت زمان پرداخت و نشان داد زندگی بیهدف چگونه زمان را به عاملی مخرب تبدیل میکند.
تمرینهای عملی جلسه ششم طراحی زندگی
برای تثبیت آموختهها، تمرینهایی عملی به شرکتکنندگان پیشنهاد شد، از جمله:
-
تدوین تعهدنامه شخصی هدفگذاری
-
بازنگری در نحوه مصرف زمان روزانه
-
مراقبت آگاهانه از زبان و روابط
-
تبدیل یک آرزوی مبهم به هدفی مشخص و قابل سنجش
جمعبندی نهایی؛ وقتی هدف نباشد، زمان دشمن میشود
جلسه ششم طراحی زندگی نشان داد که زمان بدون هدف، نهتنها یار انسان نیست، بلکه بهتدریج علیه او عمل میکند.
طراحی زندگی، مسیری آگاهانه است که با اصلاح اخلاق، ارتقای کیفیت عمل و هدفگذاری دقیق، میتواند زمان را از یک تهدید پنهان به فرصتی سازنده تبدیل کند.
سلسله جلسات «طراحی زندگی» هر هفته روزهای دوشنبه در مؤسسه فرهنگیهنری سبک زندگی آلیاسین برگزار میشود و این جلسه، گامی مهم در تعمیق پیوند میان سبک زندگی، معنویت و مدیریت زمان بهشمار میآید.
برای آشنایی با مباحث مطرحشده در جلسه قبلی طراحی زندگی، میتوانید گزارش مربوط به آن جلسه را از طریق لینک زیر مطالعه کنید.
